Filter op
Terug naar overzicht

#Beste Martijn van Dam – Joris Lohman

Tot en met juni 2016 is Nederland nog voorzitter van de Europese Unie en in het kader daarvan ontvangt Martijn van Dam de Europese raad van Landbouw in Nederland. YFM vraagt een jonge generatie gastschrijvers om onze staatssecretaris tot en met juni advies te geven en te inspireren met hun eigen visie op de toekomst van ons voedselsysteem.

Beste Martijn van Dam,

Deze brief had over het voorzitterschap van Nederland van de Europese Unie moeten gaan. Over wat het voorzitterschap heeft betekend voor het dagelijks voedsel op ons bord. Over de goede moed en ambitie waarmee u, als ‘landbouwminister’, dit voorzitterschap invulling gaf. Want ambitie was er. Hoewel bureaucratisch Europa nog niet eens van de vorige (ja we kunnen zeggen, gefaalde) hervorming van het Europees Landbouwbeleid is bekomen, trok Nederland de grote broek aan en startte ‘de campagne’ richting het nieuwe Europese Landbouwbeleid in 2020. Het WRR Rapport ‘Naar een Voedselbeleid’ (Voed-sel? Beleid? Hoor je ze in Brussel denken) werd van stal gehaald. Een aantal NGO’s en maatschappelijke organisaties roepen het al een tijd, maar dat nu ook een landbouwminister dit zeer serieus neemt, is toch opmerkelijk. Revolutionair, mag je misschien zeggen in de stoffige Brusselse kringen. Voor wat het waard is.

We mochten nadenken over een Voedselbeleid, er werd een heuse Expo georganiseerd, onder de naam ‘Food to Be’ waar de mede-landbouwministers zich konden vergapen aan de (technologische) innovaties ons te wachten staan. Drones, big data, maar ook ‘Eet Mannenvlees’. De onderzoeksinstellingen kregen de opdracht om na te denken over verschillende toekomstscenario’s voor voedsel en landbouw in Europa. Er was het high-tech scenario, een toekomst gedomineerd door technologie en grote bedrijven. Er was een ‘regionaal zelforganisatie’ scenario, waarin regio’s de macht grijpen en zich lokaler organiseren, en er was het doem scenario van totale ineenstorting. Genoeg food for thought vanuit Den Haag in ieder geval.

Bezigheidstherapie, of bittere noodzaak? Want het is duidelijk dat er een hevige landbouwcrisis woedt. ZLTO voorman Hans Huijbers zei het letterlijk: dit systeem is aan de rand van failliet. Boze melkveehouders – toch de ‘flagship-sector’ van Nederland protesteerden in Amsterdam en stopten de bus vol landbouwministers, en trokken de hoofden vol dromen over drones weer met beide laarzen in de modder van de hedendaagse realiteit. Een aantal opiniemakers, waaronder ikzelf, publiceerden ‘De Nieuwe Mansholt Brief’ in de agrarische media en op Foodlog, waarin opgeroepen wordt tot een nieuwe morele voedselpolitiek. De transitie in landbouw- en voedsel draait op volle toeren.

Deze #beste Martijn van Dam brief had over dit alles moeten gaan. Toen, drie dagen voor het einde van het voorzitterschap, stapte Groot-Brittannië uit de Europese Unie, en stortte daarmee zichzelf en de EU in een economische en existentiële crisis die haar weerga niet kent. En lijken alle rapporten, initiatieven, start-ups en brieven opeens niet meer zo relevant. Of toch wel?

Er is voldoende aan te merken op Europa en haar landbouwbeleid. Het is geldverspillend, onnodig ingewikkeld, vervuilend, oneerlijk, marktverstorend. Maar in een tijd als deze, waarin alles op losse schroeven lijkt te staan, is het goed om stil te staan bij wat we wel hebben. Het Europese Landbouwbeleid was de motor achter de Europese eenwording. De motor achter de samenwerking en de gemeenschappelijke markt, het begon allemaal bij de bittere noodzaak: voldoende voedsel voor iedereen. Ondanks alle verschillen, meningen, ja ondanks de hopeloze bureaucratie: Europa werkt samen om haar burgers te voeden. De #Brexit versterkt ons in de gedachte: we kunnen niet zomaar weggooien wat we hebben. Ja, het moet anders, eerlijker, duurzamer, maar wel samen. Alleen redden we het niet. Dan komt een ‘totale ineenstoring’ scenario opeens erg dicht bij. Terwijl meer regionale zelforganisatie toch een veel mooier perspectief biedt.

Daarom gaan we, #Brexit of niet, vol goede moed verder met het Europese project. Starten we alvast de (vast oer- en oersaaie) discussie over de toekomst van het Europese (gáááp) Landbouwbeleid. Daarom gaan we aanstaande maandag in gesprek over wat een eventueel voedselbeleid betekent voor een stad als Amsterdam. Want Amsterdammer, Nederlander, Europeaan: we zullen het samen moeten doen. Samen, in Europa.

Hartelijke groet,

Joris Lohman (bestuurder, Slow Food International)

p.s.
Maandag 4 juli vindt in Het Amsterdamse Proeflokaal de mini-conferentie ‘Van Landbouw- Naar Voedselbeleid’ plaats, met onder andere Jaap Seidell (Vrije Universiteit) en Jeroen Candel (Wageningen UR). Aanmelden kan via deze link.

// tekst: Joris Lohman
// beeld: YFM

Praat mee via socialmedia:#bestemartijnvandam #toekomstGLB#CAPCooking