Filter op
Terug naar overzicht

BLOG: De Melkbrouwerij – ook banken veranderen

Voor haar onderzoek spreekt Susan Drion, voorzitter van SFYN Nederland, met boeren die alternatieve financieringsvormen in de praktijk hebben gebracht. Ze bundelt al deze ontmoetingen in een portretserie die als basis zal dienen voor een ‘best practice guidelines’ voor alternatieve financiering in de landbouw. Zo kunnen ook andere boeren en investeerders leren van deze ervaringen. In deze blog onderzoekt Susan of banken ook alternatieve financiering aanbieden.

Ik ben op weg naar een kleine melkveehouderij in het coulisselandschap achter Deventer, op zich niets bijzonders. Het verhaal van Arjuna en Rick Huis in ’t Veld is dat wel, al spreekt Arjuna er heel nuchter over. “We wilden terug naar de basis. Gewoon normaal doen,” vertelt de melkveehoudster.

Rick ging drie jaar geleden bij het bedrijf van zijn ouders, de Melkbrouwerij, in maatschap. Samen staan Rick en Arjuna aan het begin van hun carrière in het boerenvak. Dat is toch wel heel iets anders na jarenlang aan de kunstacademie te hebben gestudeerd. Ricks ouders vangen hun twee jonge kinderen even op zodat het stel rustig kan vertellen hoe zij financiering hebben gekregen: via een lening bij de Triodos Bank.

melkbrouwerij_TK1_SFYN
Bijschrift: Rick en Arjuna leggen uit welke stappen ze ondernomen hebben voor het verkrijgen van de lening

De lening bedraagt 250.000 euro, terug te betalen in 25 jaar. Rick en Arjuna kregen rentekorting van een half procent omdat de lening via het Triodos Groenfonds moet bijdragen aan maatschappelijke doeleinden. Er blijft drie procent over die voor tien jaar is vastgezet. De lening maakt de omschakeling naar biologisch boeren mogelijk en financiert de sloop van de eerdere stal, asbestsanering, de bouw van de nieuwe hellingstal en de zonnepanelen die op het huis zijn geplaatst.

Een lening bij een bank is eigenlijk de meest gangbare financieringsvorm die je kunt kiezen. Toch heb ik ervoor gekozen deze financieringsvorm wel in mijn onderzoek op te nemen. Banken realiseren zich dat ze ingehaald worden door andere financieringsvormen en de Triodos Bank claimt te pionieren in het nieuwe bankieren. Laat de Triodos Bank zien dat ook banken zich aan het heruitvinden zijn en maatschappelijke verantwoordelijkheid willen nemen? Arjuna en Rick delen hun kijk hierop.

melkbrouwerij_TK7_SFYN
Bijschrift: de hellingstal van binnen

melkbrouwerij_TK8_SFYN
Bijschrift: de hellingstal van buiten

Voor de omschakeling naar biologisch moesten jullie de nieuwe stal financieren. Hoe is dat proces verlopen? 
Arjuna begint te lachen. “Dat is een heel simpel verhaal, ik ben bang dat het interview zo over is”. Toch blijkt er gaandeweg nog genoeg te bespreken. Rick en Arjuna hadden zowel bij Triodos als bij de Rabobank een lening aangevraagd om de stal te financieren. De vergelijking van de twee banken levert interessante bevindingen op.

Beide banken ontvingen dezelfde informatie en beoordeelden de aanvraag. Er werd gekeken naar het doel van de investering, naar de jaarrapporten van het verleden en de bedrijfseconomische verwachtingen voor de toekomst. “We wilden niet meer koeien gaan houden en zouden niet meer melk gaan produceren in de toekomst. Eigenlijk was alles wat we deden met dat geld kostprijsverhogend,” deelt Rick eerlijk. Voor Triodos was dat geen bezwaar. Zij zagen wel wat in de plannen van Arjuna en Rick om biologisch te worden en zelf melk te gaan verzuivelen. Voor de Rabobank was dit wél een probleem. Dat dertig hectaren grond in eigendom een flink onderpand kon bieden en Eko Holland de afzet kon garanderen, trok de Rabobank niet over de streep.

Infographic Melkbrouwerij.001
Bijschrift: Hoe Arjuna en Rick het aanvragen van de leningen hebben ervaren

 

 

 

 

 

melkbrouwerij_TK5_SFYN
Bijschrift: Arjuna laat hun yoghurt, kefir en melk zien

Wat is het achterliggende doel van de nieuwe stal? 
Rick: “De stal staat eigenlijk symbool voor de manier waarop wij willen boeren. Het maakt een natuur en diervriendelijke manier van boeren mogelijk. Nu kunnen we biologisch boeren, gehoorde koeien houden en strorijke vaste mest op ons land uitrijden. Dit laatste zorgt voor een gezonde bodem. Het bodemleven eet het stro en de mest. Zo voed je de bodem in plaats van de plant. En het bodemleven zorgt voor een goede humusopbouw, waardoor de bodem meer CO2 vasthoudt.”

Rick’s verhaal klinkt goed onderbouwd. Maar wat drijft hem echt? Nu laat Rick zich wat meer kennen: “We vinden koeien ook gewoon heel mooi. We houden misschien wel meer van de natuur dan van de landbouw. Ik maak graag een combinatie van de twee.”

melkbrouwerij_TK4_SFYN
Niet alle banken zijn hetzelfde
Het verbaasde me om dit over de Rabobank te horen. Uiteindelijk is dit wel dé boerenbank die steeds meer naar duurzame landbouw streeft. Ik vroeg aan Arjuna en Rick hoe dit gesprek met de Rabobank nou precies verliep.

“Er kwam een jonge man van de Rabobank langs. We zaten aan de keukentafel met Ricks ouders. Hij zat door de jaarrapporten heen te bladeren en leverde veel commentaar op onze bedrijfsvoering. Dat we scherper hadden mogen boeren de afgelopen jaren. En dat terwijl Ricks ouders altijd netjes hebben betaald en hun leven lang bij de Rabobank zitten.” vertelt Arjuna. “Zijn grootste bezwaar was dat je er niet twee modale inkomens uit kan halen. Als we meer krachtvoer zouden gaan geven of het aantal koeien zouden verdubbelen, dan kon het wel uit volgens hem. Dan heb je een inkomen, op papier. We konden hem niet overtuigen van onze plannen om meer inkomen uit zelf verzuivelen te halen, want dat stond nog niet op papier. Het ging puur over kilogrammen melk per hectaren,” vult Rick aan.

Later deelt Rick zijn overpeinzingen over deze botsing met de Rabobank. “Ik zat laatst nog te denken, achteraf, met terugwerkende kracht. Als we nou mee waren gegaan met Rabobank, dan hadden we een stal gebouwd voor honderd koeien want daar haal je twee inkomens uit. Dan hadden we geen fosfaatrechten gekregen en later een half lege stal gehad. Dan hadden we echt een groot probleem gehad.”

melkbrouwerij_TK3_SFYN
Zou elke boer dit zo kunnen doen?
Arjuna: “Nee, je moet wel een goede basis hebben, zoals vaste afzetkanalen of de zekerheid van grond in eigendom.” Rick: “Tijdens zo’n intake gesprek is het belangrijk om te laten zien dat je oprecht bent. Dat je het niet uit een noodgreep doet, maar dat je er echt achter staat.” “Wij zaten bijvoorbeeld heel erg op één lijn met Triodos. Er was ook een soort van vanzelfsprekendheid dat onze manier van boeren ook goed was.” vult Arjuna aan en vertelt verder “Ik zou het wel elke boer aanraden. Er zijn nog veel biologische boeren die niet bij een groene bank zitten. Dat vind ik vreemd. Als je verantwoord boert, waarom kijk je dan ook niet waar je geld vandaan komt?”

Rick en Arjuna hebben vastgehouden aan hun eigen plannen en hun eigen ideeën van wat goed boeren is. Hun verhaal maakt me bewust van de sturende kracht die investeerders kunnen hebben. Na een aantal gesprekken met de Rabobank wordt het me duidelijk dat een goed financieel plan belangrijker is dan de missie van de boer voor deze bank. In het geval was de rentabiliteit, dit geeft de verhouding weer tussen het inkomen (cashflow) en het vermogen, van de Melkbrouwerij te laag ingeschat om in aanmerking te komen voor een lening.

Banken blijven grootgebruikers van traditionele financieringsvormen, olietankers die maar langzaam veranderen. Hun koers zal in belangrijke mate ook de toekomst van onze landbouw bepalen. Nu maar hopen dat ook zij hun verantwoordelijkheid nemen voor een duurzame, toekomst bestendige landbouw.

// Tekst: Susan Drion
// Beeld: Thomas Karanikas.© all rights reserved

SusanDrion_RubendeRuijter// Susan Drion schrijft deze blogserie in het kader van haar master scriptie. Ze studeert Biologische Landbouw – Duurzame Voedselsystemen aan de Universiteit van Wageningen. Daarnaast is Susan voorzitter van het Slow Food Youth Network, waar ze zich dagelijks inzet om de jongerenbeweging voor good, clean en fair food toekomst proof te maken. Ook staat ze op de lijst van de Food100 2017. Op haar website www.waardenscheppers.com vertelt ze de verhalen van boeren en financierders die andere waarden scheppen in de landbouw door nieuwe financieringsvormen te gebruiken.

// Lees ook: Geld & de toekomst van de landbouw, De spelregels van financiering #1, De spelregels van financiering #2, Herenboeren Wilhelminapark – Boer, Burger en Consument in één, De Beersche Hoeve BV – Kampioenen in delen, Remeker Landcoöperatie – slim de grondhonger stillen