Filter op
Terug naar overzicht

Blog: Een ode aan de bonen – Henri de Ruiter

Bijna honderd jaar geleden bad Bartje “nie veur bruune boon’n”, en helaas hangt zijn geest nog steeds over ons. Hoog tijd dat we daar eens verandering in gaan brengen.

Ik heb geen idee of Bartje, de bekende roman van Anne de Vries, tegenwoordig nog gelezen wordt, maar als we toch voedselonderwijs terug brengen op de basisschool zoals de YFM wil, dan is dit boek misschien een goede eerste stap. Want hoewel Bartje “nie veur bruune boon’n” bidt, zou hij er goed aan doen om peulvruchten serieus te nemen. Een beter symbool voor duurzaam en gezond eten hebben we namelijk niet.

Minder, minder
Voorstanders van duurzaam voedsel, waaronder ikzelf, laten zich maar al te graag verleiden om te benadrukken dat het “wel ietsje minder kan”. Een duurzaam leven bestaat volgens velen uit minder vliegen, minder vaak de auto pakken en minder vlees te eten. We proberen het nog enigszins positief te houden door er een werkwoord van te maken “consuminderen” of door te benadrukken dat we naar de “economie van het genoeg” streven. Maar hoe je het ook wendt of keert: minder, minder, is het devies. Het contrast met hen die “niet zoveel met duurzaamheid hebben” is dan ook groot: laat iedereen gewoon doen wat hij of zij wilt. De mensheid is zo inventief dat, mochten er al problemen zijn met duurzaamheid, we deze op den duur wel oplossen.

Nu valt hier wel meer over te zeggen natuurlijk. Zoals dat we het verleerd zijn om te vechten voor een ideaal. Want wat is er mis met verantwoordelijkheid nemen voor de gevolgen van je eigen gedrag? Cicero, de Romeinse redenaar zei het al: “Never go to excess, but let moderation be your guide.” En wat is er mis met het streven naar een betere, duurzamere wereld? Maar velen zijn cynisch geworden over deze grote woorden. De afzijdigheid en desillusie van vele Britse jongeren na het Brexit-referendum in juni (2016) laat zien dat jongeren vooral geloven dat ze in een economisch systeem leven, en niet in een politiek systeem. We zijn murw van het nihilisme in Den Haag en Hilversum. Hoog tijd, zoals velen betogen, voor een positiever wereldbeeld – men heeft weer een ideaal nodig. En een duurzamere wereld is zeker een ideaal om voor te vechten.

Tesla
Maar om daadwerkelijk dichter bij een duurzame wereld te komen, hebben we symbolen nodig. Symbolen die laten zien dat een duurzamere wereld binnen bereik ligt. De Tesla is hier een uitstekend voorbeeld van. Want hoewel de productie van het goedkopere model 3 nog moet beginnen, is er al zoveel “buzz” omheen dat de Tesla inmiddels hét symbool voor duurzaam vervoer is. Zonnepanelen op je dak zijn een andere symbool voor de duurzame samenleving. Want waarom zouden we huizen niet zelfvoorzienend kunnen maken? En het is eenvoudig om de vooruitgang te meten: hoe minder elektriciteit jouw huis verbruikt, hoe dichter je bij dit ideaal bent.

Duurzaam voedsel heeft het in deze arena een stuk moeilijker. Want wat is het symbool van duurzaam voedsel eigenlijk? Voor velen is biologische landbouw wellicht het symbool voor duurzaam voedsel, maar een biologische koe doet het toch echt niet zo goed qua CO2-uitstoot. Bovendien, de meeste mensen hebben maar één huis en één auto, terwijl duurzaam voedsel een combinatie van vele producten is. Hoe vinden we daarom ooit een symbool voor duurzaam voedsel?

 

Peulvruchten
Dit is waar peulvruchten kunnen schitteren. Op dit moment zijn ze nog chronisch ondergewaardeerd maar in mijn ogen verdienen ze het om het symbool van duurzaam voedsel te worden. Ga maar na: ze zijn gezond door hun hoge eiwit- en vezelgehalte, kunnen uitstekend dienen als vleesvervanger, en zijn eenvoudig klaar te maken. Daarbij zijn ze ook nog eens relatief goedkoop. In de landbouw leggen ze stikstof vast, wat in de praktijk betekent dat er minder kunstmest nodig is. Bovendien zijn ze eenvoudig te bewaren en hebben ze een lange houdbaarheidsdatum, dus leiden ze tot minder weggegooid voedsel.

We hebben wel wat werk te doen om peulvruchten op ieders bord te krijgen. De trend is namelijk al jaren hetzelfde: mensen eten minder en minder peulvruchten. Over de afgelopen jaren groeide de wereldwijde productie van peulvruchten weliswaar met zo’n 1% per jaar, maar tegelijkertijd groeide de productie van granen bijna 2 keer zo snel.

Het koken van peulvruchten kost relatief veel tijd vergeleken met andere gerechten, zeker als je normaal gesproken pizza eet. Velen van ons hebben geen tijd meer om 30-45 minuten te koken, of zijn verleerd hoe dit moet. Maar daar kunnen we peulvruchten niet de schuld van geven. Bovendien, met voldoende investeringen van de voedselindustrie moeten we dit probleem wel op kunnen lossen.

Tot slot heerst de gedachte dat peulvruchten, en vooral bonen, niet te eten zijn. Maar wellicht is de geest van Bartje te verjagen door wat exotischere peulvruchten toe te staan. Wat te denken van de kikkererwt waar we falafel of humus van kunnen maken? Of waarom gebruiken we niet linzen, die zich uitstekend lenen voor een goede Indiase curry? De wetenschap staat aan onze zijde: de Indiase keuken is officieel de meest smaakvolle. Dus laat je vooral niet aanpraten dat peulvruchten vies zijn.

Techno beat
Gelukkig is er nog voldoende ruimte om de peulvrucht beter aan de man te brengen. Want hoewel het Nederlandse ‘peulvrucht’ niet echt lekker bekt, moet een uitgekiende marketeer toch wel wat met het Engelse ‘pulse’ kunnen. Een “steady pulse” campagne met een goede techno beat van The Field eronder moet de hipster, of zijn opvolger, toch wel kunnen aanspreken.

Natuurlijk, duurzaam voedsel is wel ietsje complexer dan simpelweg meer peulvruchten gaan eten. Zelf spendeer ik al drie jaar van mijn leven met het onderzoeken van “duurzaam voedsel”. Maar af en toe moeten we deze complexiteit moedwillig aan de kant zetten, en de dingen een beetje simpeler maken. Ik betoog hier dan ook niet dat je alleen maar peulvruchten moet gaan eten. Maar eet het eens vaker. En experimenteer er eens mee. Bovenal hebben we een symbool nodig voor duurzaam eten, en daarvoor leent de peulvrucht zich uitstekend.

De peulvrucht is onze eetbare Tesla.

foto_HenrideRuijter// Henri de Ruiter is een PhD student aan de Universiteit van Aberdeen en het James Hutton Institute in Schotland. Hij schrijft dit artikel op eigen titel.  Je kan reageren op deze blog onder de bijbehorende post op onze facebookpagina.

 

 

// Beeld: Cookbookman17 via Flickr