Filter op
Terug naar overzicht

BLOG: ’t Paradijs – aandeelhouders aantrekken met dezelfde missie

Voor haar onderzoek spreekt Susan Drion, voorzitter van SFYN Nederland, met boeren die alternatieve financieringsvormen in de praktijk hebben gebracht. Ze bundelt al deze ontmoetingen in een portretserie die als basis zal dienen voor een ‘best practice guidelines’ voor alternatieve financiering in de landbouw. Zo kunnen ook andere boeren en investeerders leren van deze ervaringen. Boerderij ’t Paradijs laat zien hoe samenwerking tot duurzame landbouw kan leiden.

Zouden we het wel halen? We glibberen over de besneeuwde wegen naar boerderij ’t Paradijs toe. Ook anderen is het gelukt, de parkeerplaats staat vol en iedereen is al druk bezig. Het is een grote, veelzijdige boerderij en er is zelfs een kantoor waar we ons moeten melden. Na een gezellig kopje koffie met de zorgcliënten, laat IJsbrand Snoeij ons de boerderij zien. Dit is een man met een missie, een bezige bij, invoelend, maar ook zakelijk waar het om het runnen van zijn bedrijf gaat.

Op missie
IJsbrand en Caroline Snoeij besloten in 2006 zorgboerderij ‘t Paradijs op te richten. Er worden groenten verbouwd en koeien, paarden, varkens en kippen gehouden. Ook biedt ’t Paradijs dag –en weekendopvang aan voor (dementerende) ouderen, volwassenen met een beperking en kinderen met een aan autisme verwante stoornis. IJsbrand en Caroline komen niet uit een boerengezin en moesten hun boerderij uit het niets opbouwen. Ik vraag Ijsband wat het achterliggende doel is van het starten van deze boerderij.

t Paradijs_SFYN_TK6
Bijschrift: De tuinderij in de sneeuw

t Paradijs_SFYN_TK5
Bijschrift: De koeien staan ’s winters binnen, om de hoek vind je de varkens en kippen.

IJsbrand: “Ik wilde boer worden. Samen met mijn vader zouden we een boerderij starten. Maar toen ik zestien jaar was, overleed hij. Toch wilde ik onze droom van een boerderij verwezenlijken. Uiteindelijk gaat het erom dat we daadwerkelijk iets voor de samenleving kunnen betekenen met deze boerderij. Nu mag ik van een heel aantal gekwetste kinderen, met gescheiden ouders en verloren vaders weekendvader zijn. Dat is mooi. Het gaafste is om zien dat kinderen die afscheid nemen van deze boerderij veranderd zijn. Ze vertellen dat ze betere vaardigheden hebben geleerd of beter onderdeel kunnen zijn van de samenleving. Op deze boerderij kunnen ze betekenisvol zijn. Het accent ligt niet op wat ze niet kunnen, maar op wat ze wél kunnen, op hun gezonde en sterke kanten.”

t Paradijs_SFYN_TK2
Bijschrift: IJsbrand Snoeij in theeschenkerij. Achter ons staan vier man het vlees te wegen en verpakken van de koeien die IJsbrand houdt.

Van dromen naar creatief financieren
Voor het opbouwen van de boerderij was veel geld nodig. Samen met IJsbrand loop ik door de financieringsconstructie heen. Het is een ingewikkelde deze keer.

In de eerste twee jaar is er sprake geweest van vier geldstromen om de boerderij te kunnen starten. De Noaber Foundation heeft een lening verstrekt van €100.000,- tegen een rentepercentage van drie procent. De Noaber Foundation ontvangt donaties van een familiefonds en kan dat geld dan vervolgens weer kan investeren in projecten. Dit was het startkapitaal voor het opzetten van de boerderij.

Ik was nog niet zo bekend met de wereld van familiefondsen. Is het normaal dat een familiefonds haar geld zo uitgeeft? Na wat dieper graven ontdek ik de drijvende kracht van familiefondsen. De NRC kopte in mei 2017 dat de dertig gulste families in 2015 samen 246,4 miljoen euro weggaven aan goede doelen. Via de Noaber Foundation is zo ook geld van de familie van Baan bij IJsbrand en Caroline terecht gekomen.

Daarnaast hebben verschillende fondsen geld gedoneerd, ook ongeveer €100.000,- in totaal in de eerste twee jaar. Dit is naar zaken gegaan zoals het busje wat de zorgcliënten hier brengt. Verder hadden IJsbrand en Caroline natuurlijk een plek nodig. Stewardship Real Estate, een maatschappelijk onroerend goed bedrijf, heeft de huiskavels (6.5 hectaren) en de gebouwen gekocht. Ook Stewardship Real Estate ontvangt donaties van hetzelfde familiefonds om in maatschappelijke projecten te investeren. Het echtpaar pacht de grond en de gebouwen weer van het onroerend goed bedrijf. Dit heet een hoevepacht, dat betekent dat zowel de gebouwen als de grond gepacht worden. De overeenkomst is een erfpachtconstructie. Erfpacht is het zakelijk recht om de grond en gebouwen voor minstens 26 jaar te gebruiken. Hierdoor hebben IJsbrand en Carolien de zekerheid dat ze nu en later kunnen genieten van de investeringen in het bedrijf die ze zelf hebben gedaan.

Tenslotte heeft het echtpaar zelf veel onbetaalde arbeid gestoken in het opzetten van de boerderij. Dit is gewaardeerd door het als een achtergestelde lening van €500.000,- op de balans van de stichting ‘t Paradijs te zetten.

’t Paradijs is een van de weinige boerderijen die ik ben tegengekomen met een financieringsvorm in samenwerking met maatschappelijke fondsen –en organisaties. Waarom komt dit niet vaker voor? Theo Dijkstra, van Stewardship Real Estate, gaf een mogelijke verklaring: de meeste familiefondsen zoeken liever niet de publiciteit op en zijn daarom moeilijk te vinden. Maar als je er een gevonden hebt, kan het een waardevolle samenwerking opleveren. Het blijken gulle gevers, maatschappelijk betrokken en potentieel geïnteresseerd in de financiering van land. Toegang tot land kan een grote maatschappelijke bijdrage zijn die ook nog eens vrij waardevast is.

t Paradijs_SFYN_TK4
Bijschrift: In gesprek met IJsbrand over zijn financieringsvorm.

Investeerders aantrekken door een besloten vennootschap op te richten
In 2012 besloten IJsbrand en Caroline de rechtsvorm van de boerderij te veranderen van een stichting naar een besloten vennootschap (bv). Een belangrijke beweegreden hiervoor was het gevoel van eigenaarschap. “Een stichting is van niemand, een stichting heeft geen eigenaar. Je voelt je geen eigenaar, alhoewel je er wel veel tijd en geld insteekt. Een andere belangrijke reden heeft te maken met het aantrekken van investeerders. Ook die wil het je het gevoel van zeggenschap en eigenaarschap geven. Binnen een stichting kunnen investeerders alleen maar een bestuurlijke rol nemen,” legt IJsbrand uit.

Daarnaast laat een bv-constructie het verhandelen van aandelen toe, wat kapitaal in de boerderij kan brengen. Zo kan nu ook de stichting ’t Paradijs, die aandeelhouder is, een betere rol krijgen in de boerderij. IJsbrand: “Het bedrijf is gegroeid en daarmee ook de aandelen. Ook de aandelen van de stichting zijn gegroeid terwijl zij hier relatief weinig voor hebben gedaan. Hoe kapitaliseer je dat nou? De stichting verkoopt wat van haar aandelen die of door ons of door Stewardship Real Estate gekocht worden. Door de waardevermeerdering van de aandelen komt er in één keer kapitaal in de stichting, dat vervolgens wederom in innovaties kan worden geïnvesteerd.”

De meeste aandeelhouders zitten in het bedrijf voor eigen gewin. De winst gemaakt door het bedrijf krijgen ze uitbetaald in de vorm van dividend. Hoe zit dat bij boerderij ’t Paradijs? 

“Het mooie is dat wij een maatschappelijke onderneming zijn. Alle winst van de afgelopen elf jaar is allemaal weer geïnvesteerd in de onderneming. Er is geen winst uitbetaald in de vorm van dividend. De reden waarom je aandeelhouder zou worden, namelijk voor de uitbetaling van winst, gaat nu niet op. Dat is denk ik wel de kracht van het model,” legt IJsbrand uit.

infographic_tParadijs
Bijschrift: de financieringsconstructie van boerderij ‘t Paradijs

Wat heeft deze financieringsvorm tot zo’n succes gemaakt volgens jou?
IJsbrand: “Onze roeping. Sommige mensen noemen het dan geluk. Ik noem het dat je dingen worden toevertrouwd in het leven. Als je dat zo ziet, dan staat voor mij de dankbaarheid centraal. Het zijn beide belangrijke drijfveren en succesfactoren: de roeping enerzijds, de dankbaarheid anderzijds. En het verhaal kan je zien als succesfactor, absoluut. Een verhaal wat mijn vrouw heel goed kan vertellen, ze is een echte ras communicator. Het levensverhaal van mij en mijn vrouw is gewoon super mooi, wat ik nooit zo bedacht heb van te voren. Ik bedoel, het is onderdeel geworden van ons business model, onze gunfactor, maar dat is zeer oneerbiedig gezegd. Want wie vindt het leuk dat hij zijn vader verliest…’

t Paradijs_SFYN_TK7

Meerwaarde
Het is inspirerend om te zien dat boer zijn ook op deze manier kan en dat het te financieren valt. Ik vraag IJsbrand wat voor hem de meerwaarde was om op deze manier financiering te vinden.

“Op deze manier denk je echt na over de financiering en wordt je creatiever. Ook ben je veel beter je netwerk aan het benutten. En dat netwerk is uiteindelijk waar deze boerderij op draait,” benadrukt IJsbrand. “Zonder de eindeloze inbreng van vrijwilligers en het vertrouwen van financiers was dit nooit gelukt. Ook hier staat dankbaarheid weer centraal.”

// Tekst: Susan Drion
// Beeld: Thomas Karanikas.© all rights reserved

SusanDrion_RubendeRuijter// Susan Drion schrijft deze blogserie in het kader van haar master scriptie. Ze studeert Biologische Landbouw – Duurzame Voedselsystemen aan de Universiteit van Wageningen. Daarnaast is Susan voorzitter van het Slow Food Youth Network, waar ze zich dagelijks inzet om de jongerenbeweging voor good, clean en fair food toekomst proof te maken. Ook staat ze op de lijst van de Food100 2017. Op haar website www.waardenscheppers.com vertelt ze de verhalen van boeren en financierders die andere waarden scheppen in de landbouw door nieuwe financieringsvormen te gebruiken.

// Lees ook: Geld & de toekomst van de landbouw, De spelregels van financiering #1, De spelregels van financiering #2, Herenboeren Wilhelminapark – Boer, Burger en Consument in één, De Beersche Hoeve BV – Kampioenen in delen, Remeker Landcoöperatie – slim de grondhonger stillen , De Melkbrouwerij – Ook banken veranderen