Filter op
Terug naar overzicht

Hier zit een luchtje aan #6 – Na de melkplas nu de mestberg?

In de rubriek Hier zit een luchtje aan stelt een Utrechtse SFYN’er een probleem aan de kaak. Dit keer diergeneeskunde student Yana Last over het mestbeleid van de overheid: “Nederland is nog lang niet uit de shit!”

Maart 2017. Ik sla de krant open en mijn oog valt op een paginagrote rouwadvertentie voor zes biologische koeien. Ze zijn slachtoffer geworden van het fosfaatreductieplan dat afgelopen jaar in werking is getreden. Zoals beschreven in Hier zit een luchtje aan #5 moet dit plan voorkomen dat Nederland het fosfaatplafond nogmaals overschrijdt. Maar hoe heeft het zover kunnen komen? Heeft de overheid inderdaad een falend mestbeleid gevoerd? In het kader van SFYN Utrechts themajaar ‘Poep onder de loep’ ga ik in dit artikel dieper in op de achtergrond en gevolgen van het Nederlands fosfaatoverschot.

Het fosfaatoverschot vormde in Nederland geen groot probleem, tot de afschaffing van het melkquotum in juli 2015. In anticipatie op wat door veel boeren ‘bevrijdingsdag’ werd genoemd, breidden zij hun bedrijven uit. De veestapel groeide, veel sneller dan de politiek had verwacht. Dit bracht problemen met zich mee. Meer koeien betekende een mogelijk mest- en dus fosfaatoverschot. Wanneer mest op het land wordt uitgereden lekt het fosfaat weg naar het oppervlaktewater, waar het leefmilieu voor vissen en planten wordt verstoord. De politiek probeerde een oplossing te bedenken voor dit mestoverschot en twijfelde tussen twee oplossingen. De eerste was grondgebonden groei, waarbij elke boer genoeg land heeft om zijn koeien te laten grazen en mest over uit te rijden. Een alternatief was mestverwerking, waarbij koeien vooral op stal staan, maar de mest hergebruikt wordt als groene stroom en kunstmest. Uiteindelijk werd er geen besluit genomen, de boeren werden alleen gewaarschuwd om niet te veel uit te breiden in verband met het fosfaatplafond.

Maar de waarschuwing was tevergeefs: in januari 2016 werd het fosfaatplafond overschreden, er waren teveel koeien bijgekomen na de afschaffing van het melkquotum. Om strenge represailles van de EU te voorkomen, moesten grove maatregelen genomen worden. In maart 2017 ging het fosfaatreductieplan in. Daarvoor zijn inmiddels meer dan honderdduizend gezonde koeien geslacht en meer dan vijfhonderd boeren gestopt met hun bedrijf. Daarnaast is het fosforgehalte in koeienvoer verlaagd, terwijl er nog gedebatteerd wordt over de impact hiervan op de koegezondheid.

Inmiddels ziet het er naar uit dat het fosfaatreductieplan gewerkt heeft en dat Nederland dit jaar onder het fosfaatplafond blijft. Goed nieuws voor het milieu. Maar ondertussen zijn de boeren minder tevreden. De boeren die in anticipatie op ‘bevrijdingsdag’ hun bedrijf uitbreidden en biologische (grondgebonden) boeren zijn boos en hebben rechtszaken gestart tegen de staat. Eerst werden deze boeren in hun gelijk gesteld door de rechtbank, maar eind oktober 2017 bepaalde het gerechtshof in Den Haag dat de staat gelijk krijgt: echt alle melkveehouders moeten hun veestapel inkrimpen.

November 2017. Ik sla de krant open en mijn oog valt op het zoveelste artikel over fosfaat. ‘Milieumaatregel leidt tot melkplas’. Nadat eerder deze maand de mestfraude aan het licht kwam, blijkt nu dat er een overproductie dreigt. Het is wel duidelijk dat het fosfaatreductieplan nog niet heeft geleid tot een stabiele situatie. Door gebrek aan duidelijke regelgeving en onvoldoende controle rommelt er van alles. Nederland is nog lang niet uit de shit.


Geschreven door // Yana Last