Filter op
Terug naar overzicht

SHIT Nooit gedacht dat poep zo belangrijk was! | Bodemblog

Ik vroeg me af hoe de vruchtbaarheid van de bodem moest terugbrengen zonder kunstmest te gebruiken. Hoe verzorg ik vervolgens de grond en hoe weet ik wanneer deze klaar is om voedsel op te verbouwen? Hoe vaak moet ik mesten? Met wat en waarom?
Om dit te onderzoeken bezocht ik onze filmmiddag Bodem en Boer met de film The Humans and the Land en Bodemboeren en ging ik vorige week een dagje helpen op biologisch-dynamische boerderij De Horsterhof in Duiven. Dat bracht me een aantal verrassende inzichten.

BODEMBLOG
Door: Annelou van Griensven

Natuurlijk cyclus
Afgelopen zondag vertelde Joris van der Kamp hoe belangrijk het is om onze bodem op een duurzame manier te onderhouden en te blijven voeden. In de film volgden we vijf boeren die allemaal vanuit een eigen achtergrond zorgen voor een natuurlijke cyclus binnen hun boerderij. Ik leerde dat beter bodemonderhoud zorgt voor een duurzamer land, waar je langer op kan verbouwen.

De film laat zien dat alles op de boerderij deel uitmaakt van deze cyclus; De dieren (koeien) zorgen voor de mest (in stallen en op het grasland) en de mest zorgt weer voor een betere en actievere bodem. De  gewassen nemen vervolgens beter de voedingsstoffen op en de resten uit de oogst zorgen weer voor een goede compost en dus weer voor een goed bodemleven…

Ik heb nooit beseft dat poep zo’n belangrijke rol speelt in deze cyclus! Wormenpoep, koeienpoep, rottend voedsel en een hoop viezigheid zorgen voor vruchtbaarheid en voedingsstoffen. Waarom wist ik dit niet?

Als stadsbewoner gooi je je hondenpoep misschien in een zakje in de bijbehorende prullenbak, werp je je afval in een (ondergrondse)container die wordt opgehaald door een vuilniswagen en spoel je je eigen poep en plas met drinkwater door naar een riool dat we nooit zien.

Ik vraag me af waarom we de rol van compost en mest niet meer weten in te zetten en denk dat dit komt omdat we na de middeleeuwen een snelle en efficiënte manier hebben bedacht om onze hygiëne te verbeteren. Door drinkwater en rioolwater te scheiden zijn we minder ziek en leven we langer. Hierdoor is de verbinding tussen mest en ons eten ver zoek geraakt.

Kunstmest
Toen ik  na afloop met mijn vriend naar de auto liep, vroeg hij: ‘Als de situatie echt zo is en dit biologisch boeren werkt, waarom gebeurt dit dan op zo’n kleine schaal en waarom is het een uitzondering op de regel?’

Ik moest lachen, hij overviel me een beetje met deze vraag en zei: ‘Het gaat om geld verdienen en het voeden van heel veel monden!’, maar hij bleef cynisch en het hield me bezig. Ik denk dat dit komt door het volgende:

Naast dat al onze monden gevoed moeten worden zijn er een aantal mensen die heel veel geld verdienen aan voedsel (en dit zijn niet de mensen die het voedsel verbouwen, voeden en verzorgen). Er is altijd vraag naar eten (zonder eten gaat de mens dood), dus er moet ook altijd aanbod zijn. Deze marktwerking zorgt voor een gestressed verdienmodel, waarin hoge productie en lage kosten zorgen voor een hoge winst. Door de invoer van kunstmest groeiden de producten harder, waardoor men beter aan de vraag kon voldoen. Het werkt eigenlijk net als antibiotica voor kippen, de kip groeit hard, maar het vlees wordt er niet beter op. Of wanneer je de hele dag Dextro of Red Bull zou drinken, op de langere termijn krijg je teveel suikers binnen en raakt je lijf van slag.

Wat mooi was in de documentaire Bodemboeren is dat door biologisch boeren (ik vond het trouwens nog steeds raar dat niet regulier boeren heet, waarom zou het gros van de boeren niet chemisch/kunst-boeren genoemd worden en de bio-boer de reguliere-boer) de grond/bodem langer gezond blijft. De bodem neemt regenwater en voedingsstoffen beter op en de oogst is rustig en vitaal.

 

In de praktijk
Het is een regenachtige ochtend, maar ik heb heel veel zin en ben nieuwsgierig naar mijn werkzaamheden van vandaag op biologische boerderij De Horsterhof. Een nieuwe omgeving, een andere dynamiek en heel veel te leren. Afgelopen week scheen de zon heerlijk en heb ik mijn eerste zaadjes in de grond van onze voortuin gezaaid. Courgette (die waar ik later achter kwam, dus nog echt niet zo in de grond kan i.v.m. de vorst), radijzen en wilde rucola. Onze appelboom doet het ondertussen erg goed, langzaam zien we elke dag meer groen verschijnen aan de takken.

Ik bereid me voor op heel veel regen dus een dikke trui en waterdichte jas. Deze kon ik later op de dag uit doen, omdat het werk vandaag vooral in de kas plaats vond.

We starten met het schoonmaken van de groenten die later verkocht werden in de boerderijwinkel. Een gedeelte van overblijfselen (groenten) uit de winkel gaven we aan de koeien die deze weer uitpoepen in de mestput. Het andere gedeelte wat de koeien niet eten gooiden we op de composthoop. Deze mest en compost wordt weer ingezet om het land mee te bemesten.

Het stuk land waar vorig jaar de koeien nog stonden te grazen is nu omgeploegd. Gras en koeienpoep zorgt voor goede grond. Boer Matthias ploegt tot vijftien centimeter diep zodat het bodemleven daaronder niet beschadigt en kan doorstromen naar boven. Sporen van dit bodemleven zagen we in alle kleine gaatjes in het geploegde land. De pieren en wormen doorboren de grond waardoor de regen makkelijker wegzakt en de bodem onder het geploegde stuk kan voeden. Daarnaast schuiven alle gewassen per jaar door, om de grond ook te blijven voeden met diverse groenten, insecten, wortels en mineralen. Volgende maand ga ik terug naar De Horsterhof om meer te leren.

De voortuin
Mijn grond heeft dus mest nodig! Waar haal ik deze vandaan? Terwijl ik in de voortuin bezig was kwam ik de buurvrouw tegen en vroeg haar hoe zij haar tuin bemest. Ze heeft gedroogde koeienmest! Top denk ik, dus we hebben een zak toekomstige appels van onze boom geruild tegen een zak gedroogde koeienmest. Vandaag heb ik voor het eerst poep in onze tuin gestrooid.

Op vrijdag 14 april organiseren we een Lezing- en debatavond over bodem en bemesting in Theater aan de Rijn, waarin Esther Kuiler , bodemkundige en biologisch tuinder in de historische tuin van koning Willem III, de Ommuurde Tuin in Renkum en bodemecoloog en wetenschapper Gerard Korthals meer praktische tips zullen geven zodat ik al het geleerde in de praktijk kan brengen in mijn eigen achtertuin.

Naar het event in Theater aan de Rijn>

2017 staat voor Youth Food Movement Arnhem/Nijmegen in het teken van onze BODEM. Niet alleen organiseren we filmmiddagen en debatten, ook gaan we regelmatig zelf aan het werk in moestuin of boerderij. Annelou van Griensven, ontwerper en lid van YFM Arnhem/Nijmegen houdt hierover een blog bij.

 

Over YFM Arnhem/Nijmegen
YFM Arnhem/Nijmegen zet zich in voor good, clean en fair voedselsysteem in regio Arnhem/Nijmegen. Elk jaar organiseren we evenementen, lezingen en debatten om inzichtelijk te maken wat we kunnen doen voor een beter voedselsysteem.

Dit jaar organiseren we een aantal filmmiddagen en debatten rondom het jaarthema BODEM. We nodigen niet alleen een aantal experts, maar ook alle inwoners van regio Arnhem/Nijmegen uit om een levendige dialoog met ons aan te gaan.

Volg onze activiteiten en blogs op:
www.facebook.com/yfmarnhemnijmegen