Filter op
Terug naar overzicht

Sla jij een ei bij het ontbijt over?

De Nederlandse eier-industrie is super efficiënt, maar niet alles is te sturen. Voor iedere legkip die wordt geboren, kruipt er ook een leghaantje uit het ei. Voor die haantjes is er alleen geen plek in dit systeem. Jaarlijks worden er daarom 45 miljoen leghaantjes vergast op hun eerste levensdag, ze leggen geen eieren en zijn daardoor overbodig. Daarom worden ze ook wel ‘eendagshaantjes’ genoemd.

Één van de alternatieven voor vergassen is het “seksen in het ei”. Met deze nieuwe techniek kan je met een scan na een aantal dagen zien of er in het ei een haantje of een hennetje zit. Als het een mannetje blijkt te zijn, kan het ei er voor de geboorte tussenuit worden gehaald en worden vernietigd. Dat zou een verbetering zijn wat betreft dierenwelzijn. De ontwikkeling van deze technieken gaan hard, maar er moet nog wel een eindbestemming worden gevonden voor het vernietigde mannetjes ei. Meer over dit alternatief lees je in de vorige blog.

Hoewel deze techniek efficiënt en diervriendelijker kan zijn, kleven er ook nadelen aan. Zo moet er een vervanging worden gezocht voor het eiwitrijke eendagskuikentje dat nu wordt gebruikt als voer voor huisdieren en dieren in de dierentuin. Daarnaast is het mogelijk dat het ‘seksen van het ei’ voor ethische bezwaren zorgt verschillende geloofsgemeenschappen in Nederland. Willen we deze techniek in de toekomst grootschalig willen inzetten, dan is een gesprek met deze religieuze groepen wellicht belangrijk.

Naast vergassen en ‘seksen in het ei’ zijn er nog twee interessante alternatieven voor de eendagshaantjes. Want waarom zouden we deze haantjes niet grootbrengen voor het vlees? Of moeten we mindere eieren eten en overstappen op plantaardige alternatieven?

Van eendagshaantje naar coq au vin
Als je besluit eendagshaantjes groot te brengen dan hoef je het niet net na de geboorte te doden. Onderzoek laat zien dat veel mensen moreel een voorkeur hebben voor deze methode. Bovendien is mannenvlees (vlees van mannelijke dieren, een bijproduct uit de eier- en zuivelsector) een opkomende trend. Maar een leghaan is van een ander soort ras dan onze vleeskip. In vergelijking met de zeer efficiënte vleeskip is leghanenvlees nog niet rendabel o.a. door de lagere voederconversie. Ook is het vlees van de leghaan een stuk taaier en het kost meer tijd om te bereiden.

Toch zijn er steeds meer initiatieven die deze uitdaging aan gaan en met succes een lekker haantje op het menu zetten. Zo bestaat er het collectief ‘De Lekkere Man’ dat bezig is  om mannenvlees zoals bokjes, stier en haan, terug te krijgen op de Nederlandse menukaart. Daarnaast pleit sterren chef Joris Bijendijk ervoor om het mannenvlees als delicatesse op kaart te zetten in restaurants, iets wat volgens hem in Frankrijk en Italië wel gebeurd. Ook is “van kop-tot-kont chef” Nel Schellekens pleitbezorger van mannenvlees en bracht ze een kookboek uit met specifieke bereidingswijzen voor mannenvlees.

Dat het in de praktijk ook anders kan laat pluimveebedrijf ‘Kipster’ zien. In maart wonnen zij de Rabo Duurzaamheids Innovatieprijs voor hun dier-, mens-, en milieuvriendelijke kippenboerderij. Naast het produceren van eieren voor de supermarkt Lidl brengen zij hun haantjes groot. Door gebrek aan ruimte gebeurt dit nu nog in een andere stal bij een gangbare kippenfokkerij, waarbij ze toewerken naar de situatie dat de haantjes net zo prettig leven als de Kipster legkip. De leghaantjes van Kipster worden bij Lidl verkocht als hanenburger. Op deze manier is havenvlees niet alleen voor restaurants weggelegd, maar kan je het ook thuis eten. 

De voor- en nadelen van het fokken van haantjes op een rij:

Voordelen
– De haantjes krijgen de kans om een volwaardig leven te lijden.
– Er wordt verantwoordelijkheid genomen voor de gehele keten: wanneer we eieren willen eten, hoort daar nu eenmaal ook een haantje bij. Vanuit circulair oogpunt pluspunten dus.
– De haantjes worden weer gezien als een volwaardig stuk vlees, in plaats van een restproduct.

Nadelen
– Het grootbrengen van de haantjes kost meer ruimte, voedsel en energie. De leghaantjes moeten worden voorzien van voedsel en stallen. Uiteindelijk moeten de dieren ook geslacht, vervoerd en verpakt worden. Dit leidt tot meer emissiegassen en schade aan het milieu.
– Daarnaast heeft het grootbrengen van haantjes een relatief hoge kostprijs doordat er weinig vlees aan een haantje zit. Dit maakt zo’n haantje wellicht duurder in de winkel.
– Vooralsnog lijkt een echt stukje hanenvlees alleen interessant voor een nichemarkt, zoals biologische winkels en restaurants. Aangezien we in onze eetcultuur niet gewend zijn om hanenvlees te eten, moeten chefs en consumenten dit eerst leren waarderen. Er moet een afzetmarkt gecreëerd worden.
– Bij de verkoop van hanenvlees in de supermarkt zal waarschijnlijk automatisch de prijs van eieren omhoog gaan. Dit ter compensatie van de hoge kosten van het fokken van de leghaantjes.
– Ook bij dit optie geldt dat dierenparken en andere huidige afzetmarkten van de eendagskuikens op zoek moeten gaan naar alternatieven.

Go vegan: sla je eierontbijt over
De pluimveesector heeft verschillende opties om anders om te gaan met eendagskuikens. Toch zijn zij niet de enige die invloed hebben op de eier-industrie. Want het aanbod is vaak vraaggestuurd, oftewel als consument kan je impact maken door je eet- en koopgedrag #votewithyourfork. Mannetjesdieren worden gedood, omdat ze geen eieren leggen (hanen) of melk produceren (stiertjes en bokjes), dit kan dus een reden zijn om helemaal geen dierlijke producten meer te eten. Tegenwoordig is een vegan dieet steeds populairder. Hoewel er weinig cijfers over bekend zijn, lijkt het aantal mensen dat minder of helemaal geen dierlijke producten consumeren, groeit.

Ook zijn er steeds meer bedrijven die plantaardig alternatieven ontwikkelen. Zo haalde het Amerikaanse bedrijf Hampton Creek (bekend van zijn vegan mayonaise) de afgelopen 5 jaar meer dan $200 miljoen op om hun plantaardige productie uit te breiden en lanceerde zij in 2018 ‘s werelds eerste lijn plantaardige scrambled eggs.

Plantaardig eten kan je ook zelf organiseren. Voor recepten voor taarten en koekjes kun je eieren vaak makkelijk vervangen door banaan, avocado of plantaardige olie. Zelfs met het vocht van een blik kikkererwten kan je een meringueschuim (opgeklopt eiwit met suiker) maken. En wist je dat er shampoos zijn die ei bevatten? Hier zijn natuurlijk ook prima alternatieven voor te bedenken.
Veganistisch eten lijkt de meest diervriendelijke optie, maar overstappen naar een plantaardig dieet is voor sommige mensen makkelijker gezegd dan gedaan. Kun jij het eitje bij je ontbijt al laten staan?

In deze en de vorige blog hebben we drie alternatieven, voor het doden van eendagshaantjes, aan je voorgelegd. ‘Seksen in het ei’, eendagshaantjes op laten groeien of helemaal geen eieren meer eten. En misschien zijn er nog meer alternatieven. Wat vind jij een goede oplossing? Doe binnen 3 minuten deze enquête en laat je stem horen!

// Tekst: Bob Schuitema

// Tijdens de SFYN Academie gingen deelnemers Bob, Arjanne, Sebastiaan, Ariane en Renée in gesprek met pluimveehouders. Want hoewel de legkippen-sector in Nederland succesvol en zeer efficiënt werkt, speelt er een maatschappelijke vraag: Wat moeten we doen met de miljoenen leghaantjes die worden geboren? Daarover verschillen de meningen.