Kies je regio
Terug naar overzicht

#TERUGBLIK: Ambtenaren & de EU

Een half jaar lang duiken we met de SFYN Academie in ons voedselsysteem. Tijdens dit lesprogramma ervaren 25 jonge, gemotiveerde deelnemers de complexiteit van onze voedselketen en kijken we samen naar wat we zelf zouden kunnen veranderen op weg naar een meer good, clean en fair voedselsysteem. Elke themadag blikt er één academicus terug op hetgeen hij of zij geleerd heeft. Deze week een #terugblik van SFYN academicus Anna Kooi.

Tekst // Anna Kooi
Beeld // Anne Harteman

De dag begint met een wandeling door Den Haag. Bloesems, een pril zonnetje, kromme straatjes en krommere huizen. Op een steenworp afstand van het Vredespaleis treffen we elkaar in cafe Blossom, waar de geur van Coens koffie door de openstaande ramen al naar buiten drijft. Goede vent, die Coen. Vooral op de vroege zaterdagochtend.

“Ik ben de politiek uitgegaan omdat het me allemaal veel te langzaam ging”

Bij ons weerzien valt mij de energie van de groep op. Iedereen loopt rond, lachend en met verende stap, nieuwsgierig, oprecht. Nooit heb ik geweten dat de afwezigheid van pretentie zo verfrissend kon zijn. Na een introductie door Marije, “ik ben de politiek uitgegaan omdat het me allemaal veel te langzaam ging”, vertelt Jeroen Candel ons over het Europese bouwwerk. Deze enthousiaste assistent-professor aan de WUR weet ons in kindertaal uit te leggen hoe nieuwe wetgeving tot stand komt, wat ‘vergroening’ is en waar landbouwsubsidies belanden. En weer is de conclusie: dat gaat allemaal toch wel erg traag.

Terugblik_Themadag 3_Ambtenaren & de EU

Na een lunch van desembrood met cashewnoten en tuinkers verlaten we café Blossom. Een korte wandeling langs narcissen en krokusjes brengt ons naar het Sint Jan Willibrordushuis, middenin de oude stad. Hier worden we verwelkomd door broeder Thomas. In stemmig grijs gekleed, vertelt onze gastheer over de geschiedenis van het pand, het erf waar zich voorheen een katholieke schuilkerk bevond en de kapel waar het licht door glas-in-loodramen gefilterd geometrische vakjes op de muren tekent. Een moment van ‘vertraging’, dat in onze snelle wereld zo zeldzaam is.

Maar dan halsoverkop weer terug de chaotische actualiteit in: Brexit. Als beleidsmedewerker zorgt Hillefien Strijland ervoor dat het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit voorbereid is op het naderende afscheid van het Verenigd Koninkrijk. Door een technisch euvel – mooi symbolisch weer hè – presenteert deze onvermoeibare blonde vrouw het eerste halfuur zonder haar diavoorstelling. Door naar Hillefien te luisteren beginnen de flarden Brexit-informatie die mij ter ore zijn gekomen langzaam maar zeker samenhang te vertonen.

“Nostalgie en herwaardering voor Europa flakkeren op, nu de wereld ziet hoeveel voeten in de aarde zo’n (Br)exit heeft”

Het vertrek van het VK heeft veel implicaties voor het Europese landbouwbeleid. Een sterke bondgenoot van Nederland en een netto ‘betaler’ verdwijnt, wat minder geld en dus minder speelruimte betekent. Volgens Hillefien kijkt de geopolitiek fronsend toe. Nostalgie en herwaardering voor Europa flakkeren op, nu de wereld ziet hoeveel voeten in de aarde zo’n (Br)exit heeft. En laten we eerlijk zijn, de Britse politiek is een ware nachtmerrie. Eindeloos geharrewar tussen partijleden, eigenbelang en haantjes die allemaal de voorste willen zijn – om nog niet eens te reppen over de totale afwezigheid van consensus. In mijn aantekeningen staat in koeienletters CHAOS. Om het allemaal wat behapbaarder te maken, heeft de overheid een Brexit-loket met bijbehorende mascotte “Brexy” ontworpen: een helderblauw monster met grote, wollige handen. Tja, wat kun je daar nou over zeggen.

“Steeds duidelijker wordt hoe klimaatproblematiek in onze geglobaliseerde wereld zodanig verweven zijn dat een ieder-voor-zich mentaliteit slechts resulteert in dweilen met de kraan open”

Als kers op de taart gaan we in gesprek met vertegenwoordigers van verschillende belangenorganisaties die werken aan klimaatbeleid. Tijdens dit programmaonderdeel hoor ik mede-academici schuifelen en zuchten. Na een hele dag over politiek heerst er een algeheel gevoel van frustratie, wat zeker niet wordt verminderd door deze laatste twee sprekers, Marijn en Marc. We hebben het over het Klimaatakkoord, dat vaak lijkt te resulteren in het ‘over de schutting gooien’ van problemen. “Voor elke kip die je hier krimpt, komen er elders twee bij,” wordt er gezegd.

Terugblik_Themadag 3_Ambtenaren & de EU

Steeds duidelijker wordt hoe klimaatproblematieken in onze geglobaliseerde wereld zodanig verweven zijn dat een ieder-voor-zich mentaliteit slechts resulteert in dweilen met de kraan open. Martijn verliest al in de eerste minuut van zijn verhaal onze sympathie door een opvallende uitspraak. “Wie hier drinkt er bier?” vraagt hij. Deze zaal drinkt unaniem bier. “Mooi. En wie eet er hier geen vlees?” Een stuk of tien mensen steekt hun hand op. Martijn knikt afgemeten. “Dom.” En verder gaat hij met zijn verhaal. Na tegensputterende horten en stoten uit de zaal licht hij zijn standpunt toe. Kennelijk is het vanuit idealistisch oogpunt onverstandig om wel bier te drinken maar geen varkensvlees te nuttigen, aangezien varkens gevoed worden met restafval van bier.De academici reageren verbaasd en stellen veel vragen; er hangt verontwaardiging in de lucht. Daar kun je lang over discussiëren, als je het mij vraagt. De mogelijke redenen voor vegetarisme zijn immers talrijk. Er wordt gestrooid met jargon dat velen van ons niet kennen, en we zijn moe. Toch is het waardevol om oog in oog te staan met ambtenaren – hoe lastig ook. Een kijkje in de bureaucratische keuken, die kans krijg je niet vaak.

Terugblik_Themadag 3_Ambtenaren & de EU

Dan is het tijd om het klooster te verlaten en door de zon naar Kompaan te fietsen. Deze bierbrouwerij heeft zichzelf ten doel gesteld de groenste brouwerij van Nederland te worden, en ze lijken op de goede weg te zijn. Voor hen die vlees eten zijn er ‘krekelballen’, het bier stroomt onze glazen in en we vangen aan het water een paar laatste zonnestralen op.

Binnen heb ik een lang gesprek met SFYN directeur Jorrit. Hij vertelt hoe hij de politiek als een schaakspel ziet: ambtenaren zijn schaakstukken die bepaalde stappen kunnen zetten. De regels van het spel staan vast, maar toch kun je in de marges heel wat bereiken. Voor samenwerking hoef je het niet volledig eens te zijn met een ander schaakstuk. Zoek gedeelde belangen, zegt Jorrit, zoals de reductie van plastic afval, en zet daarop in. Heel slim, dat wel. Maar of het bij mij past?

Op weg in de trein naar Amsterdam laat ik de wirwar in mijn hoofd bezinken. Ik, en met mij een heleboel andere SFYN’ers, ben te idealistisch om zoveel water bij de activistische wijn te doen. Toch hebben we beide benaderingen hard nodig om veranderingen door te voeren. Stram de rug recht houden is weliswaar bewonderenswaardig, maar lang niet altijd de meest strategische aanpak. Ik denk dat  we tijdens deze academie leren waar wij als individuen kunnen en willen staan op het politieke schaakbord. Allemaal hebben we een eigen rol te vervullen. De voordelen, nadelen, krachten en kennislacunes van onze eigen unieke posities leren we kennen en inzetten voor een duurzaam voedselsysteem. En dat is heel wat waard. Bedankt, SFYN!

– Deze #terugblik is geschreven door Anna Kooi. Anna is student humanistiek en chef bij Taste Before You Waste. Ze benadert ons voedselsysteem zowel onderzoekend als activistisch. Door de jaren heen is zij voedsel gaan zien als mensenrecht, culturele determinant en doorslaggevend thema in sociale rechtvaardigheid. Met haar deelname aan de SFYN Academie werkt zij aan een toekomst waarin voedsel en sociale rechtvaardigheid elkaar versterken in plaats van ondermijnen.

–  SFYN nodigt academici uit om hun mening te delen in een #terugblik. Dit artikel is de persoonlijke mening van de schrijver. Wil je reageren? Dat kan onder het Facebook album dat bij deze terugblik hoort.

Om onze website veilig en soepel te laten draaien plaatsen wij cookies. Lees ons privacybeleid of ga er direct mee akkoord. Privacybeleid

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten