Filter op
Terug naar overzicht

BLOG: Wat is beter – natuurlijk of gemanipuleerd voedsel met nieuwe eigenschappen?

Aanstaande dinsdag 27 maart is het tijd voor de tweede debatavond in de reeks It’s the Food, my Friend! Het debat staat in het teken van de vraag: “kan voedselproductie zonder chemie?”. Moeten we nieuwe veredelingstechnieken zoals Crispr-cas gebruiken? Of kunnen we ook oplossingen bieden met ecologische methoden zoals het inzetten van natuurlijke vijanden? Vandaag stellen we Peter en Suus de vraag: Wat is beter – natuurlijk of gemanipuleerd voedsel met nieuwe eigenschappen?

 

Peter aan het woord:

Ik kies voor Biologisch, natuurlijk. Naast dat mij het een goed gevoel geeft en ik het verschil denk te proeven, geloof ik ook dat het beter voor me is. Wat ik geleerd heb van onze bedrijfsvoering van boerderij de Groote Voort, is dat de natuur altijd wint. Altijd. Je kunt daarom maar beter met haar samenwerken dan proberen haar te manipuleren. Je ziet het overal om je heen gebeuren: resistente bacteriën of rattengif dat niet meer werkt. Uiteindelijk vindt de natuur er een weg omheen en zit je pas écht in de problemen. Zo zal het ook gaan met roundup [red: merknaam van Monsanto’s onkruidbestrijdingsmiddel met de werkzame stof glyfosaat]. Voor dat je het weet heb je onkruid waar je nu geen weet van hebt en moet je wéér iets nieuws verzinnen. Om dan vervolgens wéér een traject in te gaan waarvan je de uitkomst eigenlijk al kan raden. En wie verdient er het geld? Vraag het maar aan de boeren; zij zijn het ieder geval niet.

Daarnaast heb je natuurlijk ook nog de spookverhalen. Glysofaat zou de boosdoener zijn voor onvruchtbaarheid, allergie bij kinderen, autisme, ADHD, kanker en de dood van miljarden insecten. Zelf weet ik alleen het laatste zeker. Wat het genetisch manipuleren van voedsel voor ons op de langere termijn betekent, weten we niet. Wat ik wel weet is dat ik de rapporten van onderzoekers “Dat het allemaal geen kwaad kan” ook niet klakkeloos overneem. De macht van het geld reikt daar ver genoeg voor.

Het lijkt mij beter om weg te blijven van GMO’s en glyfosaat [red: de werkzame stof in Roundup]. Laten we zelf weer schoffelen, hoeven we geen vitamine D meer te slikken want we komen weer buiten. Je kan dan ook het abonnement van de sportschool opzeggen, want echte spieren hoef je niet op te pompen. Door zelf weer aan de slag te gaan met zaaien, wieden en oogsten, krijgen we weer een beetje affiniteit met ons voedsel. Dat lijk mij sowieso een goed idee.

peter-van-de-voort

Peter van de Voort is melkveehouder en producent van Remeker kaas. 

 

 

.

Meer weten over het wel of niet gebruiken van chemie in de landbouw? Kom dan dinsdag 27 maart naar ‘It’s the Food, my Friend!’ Je ticket reserveer je hier.

Suus aan het woord:

Wat is beter, ‘natuurlijk’ of ‘gemanipuleerd’ voedsel?
Tja. Nóg beter zou het zijn om deze vraag niet meer te stellen. De tegenstelling tussen natuur en menselijke manipulatie is een valse tegenstelling en volgens mij de bron van veel ellende. Alle groenten en fruit in de supermarkt zijn namelijk voorbeelden van ‘gemanipuleerd’ voedsel (al geef ik de voorkeur aan de term ‘veredeld’ of ‘ontwikkeld’). Dat voedsel heeft inderdaad ‘nieuwe eigenschappen’ waar telers, supermarkten, chefs of consumenten om gevraagd hebben. Gemanipuleerd voedsel met nieuwe eigenschappen’ – dat is landbouw in een notendop. Dat geldt voor de afgelopen tienduizend jaar in het algemeen en voor de afgelopen eeuw in het bijzonder. Vrijwel alle dieren en gewassen die we eten, hebben een lange geschiedenis van onbewuste en bewuste, maar (bijna) altijd zorgvuldige, menselijke manipulatie. Voor ‘natuurlijk’ voedsel moet je in een berm of bos zijn, en zelfs daar is het maar de vraag hoe natuurlijk dat is.

Ik wil die tweedeling verwerpen: sinds de mens voedsel begon te produceren, is dat voedsel niet meer ‘natuurlijk’ Het wordt bedacht en ontwikkeld in een complex (en geweldig mooi!) samenspel tussen mens en natuur. Uiteraard is er dan nog wel een verschil tussen een biologische tomaat en een genetisch gemodificeerde tomaat. Maar dat verschil wordt steeds ingewikkelder. Terwijl er in hoog tempo nieuwe veredelingstechnieken worden ontwikkeld (bijvoorbeeld CRISPR-Cas9, waarover de wetgeving compleet gestagneerd is), komt de biologische sector er maar niet uit welke technieken wel en niet zijn toegestaan voor bio-teelt.

Biologisch is een ideologie, een filosofie, een prachtige en respectvolle overtuiging, maar wel een die weinig consistente, praktische handvatten biedt om voedselproductie of regelgeving op te baseren. De vraagstelling impliceert bovendien dat ‘biologisch’ het tegenovergestelde is van hoogtechnologisch voedsel. Dat is niet waar. Ook biologische telers bestellen hun zaden bij een veredelaar – in de meeste gevallen: hybride zaden, ieder jaar opnieuw. Net zomin als de genetisch gemodificeerde tomaat komt de biologische tomaat zomaar spontaan tevoorschijn uit de natuur.

Na een eeuw van wetenschappelijke en technologische vooruitgang in voedselproductie lijkt het nu, vreemd genoeg, alsof we die vooruitgang liever niet hadden gehad. Die hang naar ‘natuurlijkheid’ heeft alles te maken met wat microbioloog en columnist Rosanne Hertzberger ‘ont-ontdekking’ noemt: de wetenschap de rug toekeren, je schouders ophalen over eeuwenlang geploeter dat tot geweldige ontdekkingen heeft geleid. Ik ben echt geen juichende wetenschapssupporter. Maar het groeiende wantrouwen jegens hoogtechnologische voedselproductie is een gekke en gevaarlijke ontwikkeling. De natuur alleen kan ons niet voeden. Daar komt technologie bij kijken. Al tienduizend jaar.

Kar, Suus van de_SFYNA18Suus van de Kar is wetenschapshistoricus in spé. Ze studeert af op de geschiedenis van de Nederlandse zaadveredelingssector.

 

 

// Tekst: Peter van de Voort en Suus van de Kar
// Beeld: Lucas Vasques via Unsplash