Filter op
Terug naar overzicht

Wat je moet weten over TTIP

De afgelopen weken sluipt TTIP mondjesmaat het nieuws in. Maar wat is TTIP nu eigenlijk en wat betekent dit voor het voedselsysteem? Wij zochten het voor je uit.

Grofweg kun je in Nederland tot twee groepen behoren als het over TTIP gaat; je bent zeer op de hoogte en rabiaat tegen, óf je hebt de term weleens voorbij zien komen maar nog niet het lef gehad je erin te verdiepen.  TTIP, spreek uit; ‘tie-tip’, is een handelsverdrag dat gesloten gaat worden tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie. TTIP staat voor Trans-Atlantic Trade and Investment Partnerschip. Over dit partnerschap wordt op dit moment onderhandeld door de VS en de EU. Wanneer de zaak beklonken moet zijn is niet bekend. Het partnerschap moet ervoor zorgen dat handelsbarrières neergehaald worden en EU-lidstaten en de Verenigde Staten vrijer met elkaar kunnen handelen.

Nu is het bijvoorbeeld nog zo dat producten uit de EU hier getest worden volgens Europese standaarden en, wanneer ze bestemd zijn voor de Amerikaanse markt, daar nogmaals getest moeten worden. TTIP zou er voor zorgen dat zulke verschillen verdwijnen en bijvoorbeeld Duitse wasmachines aantrekkelijker worden voor Amerikaanse import. Je hoeft ze nog maar één keer te testen, en dat is goedkoper. Zo kan de economie in beide gebieden makkelijker groeien, zonder dat er zware investeringen hoeven worden gedaan. Klinkt prima, zou je zeggen. Het is niet alleen maar prima, zegt Arjen Lubach in Zondag met Lubach.

Chloorkippen naar Europa

Zoals Lubach duidelijk maakt, maakt het gelijktrekken van regelgeving tussen de twee economische mogendheden het ook mogelijk om bijvoorbeeld Amerikaanse chloorkippen te verhandelen in Europa. Bij ons mag kip niet gereinigd worden met chloor, en in de VS wel. Met TTIP zou het dus kunnen gebeuren dat in onze supermarkt naast plofkippen ook chloorkippen komen te liggen.

Ook bij de Youth Food Movement trokken wij onze wenkbrauwen op bij het horen van dit verhaal. We vroegen rond in ons netwerk en kwamen terecht bij Ella Weggen. Ella heeft in 2012 deelgenomen aan de Youth Food Movement Academie en werk bij Wemos als health advocate. Ook zij maakt zich zorgen over de verschillen tussen de VS en Europa als het op voedselveiligheid aankomt: ‘er zijn grote verschillen tussen de VS en de EU in regels over voedsel en voedselveiligheid. Denk hierbij aan het etiketteren van gekloond vlees en GMO (genetisch gemodificeerde organismen), het gebruik van schadelijke stoffen en het gebruik van pesticides in de landbouw. Ook is de vraag of nieuwe wetgeving onder druk staat door TTIP, bijvoorbeeld als het gaat om het gebruik van hormoonverstorende stoffen. Wat is het gevolg van deze benadering voor de Europese en Nederlandse standaarden? Ook een rapport van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) refereert aan de gevolgen van handelsverdragen voor ons voedsel. Zal TTIP leiden tot verdere schaalvergroting in de landbouw en het moeilijker maken van het nemen van maatregelen om de gezondheid te beschermen?’

Achter gesloten deuren

Naast de kritiek op TTIP als het gaat om chloorkippen is er ook veel kritiek op ISDS. Arjen Lubach noemde het ook al. ISDS staat voor Investor-State-Dispute Settlement. Wanneer een bedrijf uit de VS in Nederland wil opereren, bijvoorbeeld door naar olie of gas te boren, of een winkeltje te beginnen in chloorkippen, dan ligt het voor de hand dat daar burgers tegen gaan protesteren. Als de overheid het bedrijf dan verbiedt zijn handel te drijven zoals gepland kan het bedrijf de Nederlandse staat aanklagen op basis van het handelsverdrag. Het proces wordt gevoerd in een tribunaal, volgens de principes van ISDS. Een belangrijk bezwaar tegen die principes is dat de processen gevoerd worden achter gesloten deuren, en dus indruisen tegen de openbaarheid die in Europa gehanteerd wordt. In een Tegenlicht-aflevering van 4 oktober wordt duidelijk dat de objectiviteit van degene die het dispuut moet oplossen op zijn minst discutabel is. Er zijn al veel landen waar de VS een TTIP-achtig verdrag mee hebben en in de ISDS-zaken die daar plaatsvinden wordt de mediator aangewezen door de Wereldbank; een organisatie die historisch erg Amerikaans georiënteerd is. Voor de Europese overheden een vervelende tegenstander dus, en lijkt de kans klein dat we iets kunnen uitrichten als we chloorkip tegenkomen in de supermarkt.

Eén van de oprichters van de Youth Food Movement, Joris Lohman, schreef in februari van dit jaar al in zijn column in Trouw dat zijn hoop uitgaat naar Nederlandse en Europese beleidsmakers die geacht worden de belangen van de burgers te beschermen, tegen de belangen van de voedselindustrie in.

Ben je van de tweede naar de eerste groep verschoven? Op zaterdag 10 oktober vindt in Amsterdam een demonstratie tegen TTIP plaats. Wemos is één van de organisatoren.