Filter op
Terug naar overzicht

We Feed The Planet: Lessen voor de Nederlandse visserij?

Namens YFM Den Haag, ging Lindsey Wuisan tijdens We Feed The Planet op zoek naar inspiratie en inzichten in aanloop naar het Food Filmfestival 31 oktober in Scheveningen. Wat leverde het op?

We Feed The Planet: drie intensieve dagen vol met lezingen, discussie en workshops over de toekomst van voedselproductie en consumptie. De algemene boodschap aan de wereld van de 2500 jonge deelnemers: ´WE Feed the Planet!´ Niet de grote industriële multinationals maar juist de kleinschalige boeren, vissers en producenten met oog voor de natuur zijn het beste in staat om de wereld te voorzien van gezond, duurzaam en eerlijk voedsel.

Tragedie van de meent
Een van de eerste lezingen tijdens Terra Madre stelde de theorie van de ‘tragedie van de meent’ (Engels: ‘tragedy of the commons’) aan de kaak. Volgens deze theorie leidt gemeenschappelijk gebruik van een goed of een dienst met vrij en ongelimiteerd toegang onvermijdelijk tot overexploitatie. Dit dreigt ook te gebeuren, of is al het geval, met visbestanden en andere natuurlijke hulpbronnen in de mariene omgeving.
Ondanks internationaal beleid zoals het VN-zeerechtverdrag en EU visquota blijft bescherming van visbestanden en de mariene omgeving in internationale wateren een nijpend probleem. De Europese Commissie schat dat 75% van de vissoorten in Europese wateren overbevist zijn. Volgens IUCN (2015) worden negentig Europese vissoorten met uitsterven bedreigd. Natuurlijk valt er veel te zeggen over deze cijfers maar feit blijft dat de mariene omgeving overal in de wereld onder druk staat, niet alleen door visserij maar ook door afval, chemische verontreiniging, broeikasgassen en andere schadelijke emissies.

Kleine vissers op wereldpodium
Sprekers Mads Barbesgaard van AfrikaKontakt en Michéle Mesmain van Slow Fish schetsten een verontrustend beeld op We Feed The Planet: een kleine elite van grote, commerciële rederijen heeft alle macht in handen, vist op industrieel intensieve wijze de wereldzeeën leeg en strijkt alle winst op ten koste van de natuur en kleine vissers. Daarom pleiten ze voor kleinschalige visserij waarin gebruik wordt gemaakt van passieve vistechnieken die beter zijn voor het milieu zoals staand want en (hand)lijnvisserij. Dit werd op Terra Madre door geïllustreerd door kleine vissers uit Canada, de VS en Argentinië. Zij houden meer rekening met de natuurlijke omstandigheden en dynamiek van mariene ecosystemen. Kleinschalige visserij is bovendien onlosmakelijk verbonden met lokale cultuur en tradities. Kleine vissers staan echter steeds meer onder druk door de macht van grote commerciële belangen terwijl beleid en regelgeving doorgaans vooral is gericht op grootschalige, intensieve visserij. Een visser uit Zuid-Afrika vertelde over zijn strijd voor de rechten van kleine vissers wiens activiteiten door de staat als illegaal worden beschouwd terwijl ze een grote bijdrage leveren aan voedselzekerheid en lokale werkgelegenheid voor de lokale gemeenschap.

Nederlandse context?
De sprekers op Terra Madre refereerden vooral naar situaties in ontwikkelingslanden. De Nederlandse context is uiteraard niet 1 op 1 vergelijkbaar. Dus in hoeverre geldt de bovenstaande analyse eigenlijk voor de visserij op de Noordzee? Is de tegenstelling tussen grootschalig (: onduurzaam) en kleinschalig (: duurzaam) in Nederland ook zo eenduidig? Allereerst, wat is ´kleinschalige´ visserij? Alleen vissers met een boot van minder dan 10-12 meter en/of met passief vistuig? Dan zouden de gezins- en familiebedrijven met kotters in Nederland per definitie als ´grootschalig´ kunnen worden beschouwd. Maar is dat terecht? Door de visserijsector op te delen in alleen ´groot´ en ´klein´ wordt echter onnodig een wig geslagen in de sector, terwijl juist een gezamenlijke visie over duurzaamheid nodig is. Een ambitie waar de Nederlandse visserijsector al hard aan werkt, wat ook de Kadergroep Visketen laat zien.

Visie: duurzaam, diversiteit en daadkracht
Wat is dan ´duurzame´ visserij? Het maakt allereerst heel veel uit hoe de vis gevangen is, waar en wanneer. Om visbestanden ook voor de toekomst in stand te houden zal de visserijdruk onder het duurzaamheidsdoel moeten blijven om te zorgen voor voldoende volwassen vis. Gelukkig is dat momenteel het geval voor haring en schol. Daarnaast zouden duurzame vistechnieken centraal moeten staan: visserijtechnieken die leiden tot zo weinig mogelijk bijvangst en schade aan bodem, zeemilieu, vogels en zeezoogdieren. Naast traditionele visserijtechnieken kan ook moderne technologie uitkomst bieden, zoals de pulswing en het innovatieve pilotschip van Masterplan Duurzame Visserij. Diversiteit is ook een sleutelwoord. De sector moet ruimte bieden aan verschillende typen van visserij, afhankelijk wat het beste aansluit bij de lokale omstandigheden. Een duurzame visserij biedt zo een gevarieerder aanbod van vis, schaal- en schelpdieren. Dat betekent dat de consument die uitgekauwde zalm en tilapia maar eens moet laten liggen en in plaats daarvan kiest voor lokale, duurzaam gevangen vissoorten, ook wanneer dat iets meer kost.

Hopelijk is een tragedie van de meent op zee nog af te wenden. Door samenwerking binnen de sector, met NGOs, de consument en beleidsmakers, is gezonde visserij in een gezonde zee mogelijk. Dit vergt maatschappelijke keuzes en dialoog om verschillende belangen – zowel op korte als lange termijn, zowel milieu als economie – met elkaar te verenigen. En dat is precies wat en het Food Filmfestival wil stimuleren.

Dit bericht is op 23-10 geüpdatet.

Tekst // Lindsay Wuisan, YFM Den Haag
Meer informatie // foodfilmfestival.nl
Programma //blokkenschema.
Bestellen // Tickets
Foto // Mirte Ruesen.