Kies je regio
Terug naar overzicht

Hier wordt gekletst: part 3

In deze nieuwe rubriek bellen twee SFYN’ers van de SFYN Utrecht delegatie elkaar om het te hebben over interessante dingen die zij zien op het gebied van good, clean en fair food. De vorige keer hebben Mel en Daniela het over het online college van Carolyn Steel gehad. Hierin vertelt zij over haar nieuwe boek Sitopia. Steel is een Britse architecte, schrijfster en docent en schreef ook het succesvolle boek Hungry City: how food shapes our lives (2013). Nu pakken zij het gesprek verder op.

Dit is alweer deel drie van onze telefoongesprekken, de tijd vliegt! De vorige keer bespraken wij de wens van Carolyn Steel om ons te wanen in een “Sitopia” waarmee wij één voet in de stad en één voet in de natuur houden. Hiermee zijn wij én de natuur (beter) in balans. Dit keer gaan wij in op de rol die de overheid hierin kan hebben.

Daniela Schoorl
Er is nog een aspect over Carolyn’s boek dat ik even met je wil bespreken. Ze geeft namelijk aan dat de overheid op dit moment een relatief terughoudende of beperkte rol heeft betreft het voeden van het volk. Er is natuurlijk wel wat invloed op bijvoorbeeld E-nummers, import/export, maar het echte “voeden” zit niet in hun handen, concludeer ikzelf. Wat vind jij, tot in welke mate mag en kan de overheid voor je zorgen als het gaat om voeding?

Mel
Ik geloof zeker in de voordelen van marktwerking. Ik denk dat producten beter kunnen worden als je ze op de markt brengt en er concurrentie bestaat. Maar let wel; kán worden. Het wordt er zeker niet altijd automatisch beter van. Denk aan de negatieve uitwassen in de zorg. Maar ook controle of productie door de overheid heeft zijn nadelen. Zelf twijfel ik aan de controles van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit. Hebben zij wel de middelen om echt goede controles te doen? Doen ze wat nodig is of doen ze wat op papier voldoende is? Als consument ben je van dit soort grote partijen afhankelijk. Dat vind ik soms best eng. Maarja, in mijn up kan ik het ook niet.

Daniela
Mee eens. Import en export is natuurlijk ook een politiek spel. En wij moeten de prijzen die zij aan onze producten koppelen dan maar aannemen – for good or for bad.

Mel
Klopt. Maar ik vind wel dat de overheid meer een vuist mag vormen tegen bepaalde praktijken. Aanspreken en beboeten van slechte praktijken. Maar ook inzichtelijk maken voor de consument welke externe kosten niet meegenomen worden in de huidige prijzen. Onder welke omstandigheden is iets gemaakt? Welke invloed heeft dit op mens en dier?

Daniela
Dat er met een frisse blik gekeken moet worden naar de echte prijs van ons voedsel beaam ik zeker. Maar willen – en kunnen – wij ons dit ook veroorloven?

Mel
Dit sluit weer aan op de mind shift waarover wij het hadden. In de jaren 60 werd 25% van het inkomen aan voedsel uitgegeven, nu is dat (gemiddeld) een stuk lager. Ik denk dat het een pittige taak wordt om dit te veranderen. Ik zou bijvoorbeeld echt wel meer geld kunnen besteden aan eten, maar dat betekent ook dat ik dan minder huur kan betalen, minder naar de bioscoop kan, minder kleding kan kopen etc. Maar een veel groter zorgpunt; er zijn veel mensen in Nederland die moeilijk rondkomen. Er leven volgens mij 1 miljoen mensen in Nederland onder de armoedegrens, er zijn veel mensen met grote schulden en veel voedselbankklanten. Wat gebeurt er met deze mensen als wij met onze goeie gedrag massaal op meer lokaal voedsel gaan sturen met een “eerlijke” prijs?

Daniela
Daar heb je een goed punt. De reden dat het eten in de supermarkt relatief goedkoop is, is omdat de overheid hier grotendeels wegblijft. Ik denk ook niet dat wij het leven van velen makkelijk zullen maken als wij ervoor kiezen om te sturen op lokaal geproduceerd voedsel, zeker niet als je goedkopere opties wegneemt.

Mel
Voor die mensen hebben wij een plan nodig. De huidige manier van productie is ontstaan na een periode van hongersnoden, van extreme tekorten. Om dit tegen te gaan is er voor een productie gekozen waarin tekorten niet de norm zijn. Dit is eigenlijk ook heel politiek. Nu is de situatie anders, dit is geen duurzaam model meer.

Daniela
Dan val je denk ik weer terug op de vraag over hoeveel invloed de politiek mag hebben over ons voedsel. Aan de ene kant wil je vrij zijn om te kiezen wat je wilt eten zonder je hele inkomen daaraan te besteden, maar aan de andere kant is het ook goed om na te gaan welke invloed onze keuzes hebben op het milieu en lokale ondernemers.

Mel
Er moet een balans gevonden worden tussen het erkennen van de problemen die zijn ontstaan door onzichtbare productie en mensen de vrijheid geven om te kopen wat ze zelf willen. Mijn persoonlijke mening? Laat mensen de moderne slavernij, droge verwoeste grond en de binnenkant van megastallen maar zien, dan kunnen ze daarna een echt vrije keuze maken. Prima om dan alsnog dezelfde producten te blijven kopen maar dat doe je dan in ieder geval wel geïnformeerd. Ik ben benieuwd of dit verandering zal brengen. Willen wij de waarheid achter onze producten accepteren?

Daniela
Daar ben ik het zeker mee eens. Wij hebben ons eten verbloemd. Wij zijn heel selectief in het kiezen waarin wij ons verdiepen en waar ons eten vandaan komt. Dat heb ik bij mijzelf ook wel gemerkt.

Mel
Dit hoeft vaak ook niet. Wij worden hierin ook niet uitgedaagd door onze omgeving, wij worden niet geprikkeld om hierachter te komen. Het eten blijft tóch wel beschikbaar. Of je er je nou in verdiept of niet.

Daniela
Ik denk dat het heel idealistisch is van Carolyn om een voet in de stad en in de natuur te hebben. Hebben mensen eigenlijk wel interesse in waar ons voedsel vandaan komt?

Mel
Trouwens, lang niet alle productie kan naar de stad komen. Denk bijvoorbeeld aan de productie van vlees. We kunnen moeilijk al die dieren in de stad houden, daarvoor is het platteland bestemd. Maar als wij meer transparantie willen, is het wel een kwestie om te laten zien hoe het wordt geproduceerd. Dus hup met toeristen busjes naar het platteland en koeien aaien haha. Zouden veel mensen daarna nog trek hebben in biefstuk bij het avondeten?

Daniela
Dat vraag ik mij ook af. Maar als het dan zo belangrijk is om verbonden te zijn met zowel de natuur als de stad, waarom is het dan toch zo een taboe om te laten zien waar je eten vandaan komt, met name vlees?

Mel
Tjah, daar hangen veel ethische en morele kwesties mee samen. Mensen willen niet afgekeurd worden maar ook niet in hun vrijheid worden beperkt. We maken het liefst ongemoeide keuzes en bovenal willen we soms bewust onze ogen voor iets kunnen sluiten. Dat is denk ik heel menselijk want het maakt het leven een stuk gemakkelijker. En op de korte termijn voor een individu fijner.

Daniela
Het is een soort spiegel die je voor je krijgt, je moet opeens je eigen keuzes gaan verantwoorden. Dat wil je soms liever niet, dat heb ik zelf ook ondervonden. Maar de manier waarop wij nu consumeren is niet duurzaam, dit houden wij – en de natuur – niet voor eeuwig vol.

Mel
Daar is dus verandering voor nodig. Dat zal niet altijd makkelijk. Maar een groot motto voor mij is; als het makkelijk was, dan was het al gebeurd.

Daniela
Ik denk zeker dat Carolyn Steel de goede kant op gaat, ze zet eens stevig verhaal neer. Wel vraag ik mij af hoe de bevolking hierover denkt en hoe deze transitie verder vorm zal krijgen. Stof tot nadenken!
Hey Mel, ik spreek je de volgende keer wel weer. Doe-doei!

 
————————————————–
Benieuwd naar het boek van Carolyn Steel? Deze komt begin Juni uit in Nederland en is al te bestellen (tip: bestel deze bij een lokale boekehandel).
————————————————–
Ons gesprek is grotendeels gebaseerd op een college van Carolyn Steel dat door de Food Hub is verzorgd. Deze en meerdere colleges zijn gratis te bekijken via: https://thefoodhub.org/portfolio/food-hub-colleges/
—————————————————
Steel, C (2020). Sitopia; How food can save the world. Uitgeverij: Vintage Publishing.

Lanjouw, J. (2019). Boze boeren, LED-lampen en kipdino’s. Over de noodzaak van een nieuw voedselsysteem. Amsterdam, Nederland: Uitgeverij Van Gennep.

Van der Keuken, T. (2018). De supermarktsurvivalgids. Hoe overleef je de tocht langs de schappen. Amsterdam, Nederland: Uitgeverij Meulenhoff.
—————————————————
Tekst//Daniela Schoorl & Mel van der Zwaag
Foto//Daniela Schoorl

 

 

 

 

Om onze website veilig en soepel te laten draaien plaatsen wij cookies. Lees ons privacybeleid of ga er direct mee akkoord. Privacybeleid

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten