Kies je regio
Terug naar overzicht

Waarom een collectieve klaagzang wél zin heeft

Tijdens de SFYN Academie gaan 25 voedselveranderaars (in spé) stad en land af op zoek naar de verhalen achter ons voedselsysteem. Onze directeur, Lianne de Bie, sluit bij hen aan en blikt elke themadag terug op hetgeen zij leert, proeft en meemaakt. Haar belangrijkste inzichten lees je hier.

Tekst // Lianne de Bie
Beeld // Charlotte van den Arend

‘Anonimiteit en machtsconcentratie in de voedselketen’, het zou de ondertitel kunnen zijn van de eerste themadag van de SFYN Academie 2020. Op zaterdag 8 februari leerden we over ‘Nederland Handelsland’. Hierbij een overview van de onze eerste themadag, wat ik op pikte en mijn gedachten hierover. 

Themadag Handel SFYNA-CvdArend-6396

Leren van onze geschiedenis?!
Bij het voormalige ‘Koffiehuis van den Volksbond’, in het begin van de 20e eeuw opgericht om het volk te stimuleren koffie te drinken in plaats van jenever, ontmoeten we Tamara en Eline van Spijspad. Tamara, culinair historicus, nam ons door middel van een wandeling mee op reis door het handelsverleden van Amsterdam. Volgens Tamara is geschiedenis niks anders als het beantwoorden van de vraag: ‘Wat is verandering en hoe gaat dat?’ Het interessante aan de geschiedenislessen die volgen is dat er in werkelijkheid in de afgelopen eeuwen weinig veranderd lijkt te zijn: financiële groei gaat gepaard met machtsconcentratie, uitbuiting en ongelijkheid en wordt gevolgd door een economische crisis die vooral de onderkant van de bevolking raakt. Het schrijnende voorbeeld dat voor de Nederlandse koffieproductie op Java de lokale voedselproductie moest wijken en daardoor er miljoenen mensen overleden van de honger is er slechts één van velen. Over de rest van de dag zullen we leren dat we vandaag de dag nog weinig lessen over een eerlijke voedselketen in praktijk hebben gebracht. 

“Het interessante aan de geschiedenislessen die volgen is dat er in werkelijkheid in de afgelopen eeuwen weinig veranderd lijkt te zijn”

Agro Commodities
Grote hoeveelheden graan, soja en cacao (a.k.a. agro commodities) gaan de hele wereld over. Het gros van ons Westerse voedsel komt van bedrijven die zo groot zijn dat ze samen meer geld verdienen dan het BNP van sommige landen. Vincent van den Berk, werkzaam bij het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, gaf ons na de wandeling een lezing en verschafte ons van meer inzicht in de cijfers en de effecten van deze wereldwijde handel in bulk. Hij vertelt ons onder andere over vrijhandelsverdragen. Deze verdragen maken vrije handel tussen landen mogelijk en verlagen handel barrières. Ook vertelde hij over de eiwitstrategie die de Europese Unie heeft opgesteld om als Europa minder afhankelijk te worden van eiwitten (hoofdzakelijk in de vorm van soja) uit andere delen van de wereld. Deze eiwitstrategie en verdragen lijken elkaar tegen te spreken. Hoe kan een Europese akkerbouwer opboksen tegen een Zuid-Amerikaanse akkerbouwer die zijn soja voor een fractie van de prijs kan produceren? Nog meer Europese subsidies omdat we tegelijkertijd wel afhankelijk willen zijn? It doesn’t seem to add up.  

Themadag Handel SFYNA-CvdArend-6786

Chocolade met een bittere nasmaak
Na een heerlijke Surinaamse lunch bij Eetcafé Uitvlugt vertrekken we naar de Amsterdamse haven. Dit is namelijk de grootste (!) haven ter wereld voor de import van cacao. Dat er wat mis is met deze keten weten de meeste mensen inmiddels wel (niet? Check de aflevering Bitter Chocolate van Rotten op Netflix). Maar of er wat verandert is na de invoer en promotie van cacao certificering, zoals UTZ en Fair Trade? Antonie Fountain, directeur van het Voice Network, vertelt ons dat het helpt. Het helpt bij het organiseren van boeren, transparanter maken van de keten en het verbeteren van de infrastructuur, maar niet voor de echte problemen zoals kinderarbeid, armoede en ontbossing. Afspraken met de gigantische chocoladebedrijven (denk bijv. aan Nestlé of de minder bekende Mondelēz) veranderen niks want voor de wet zijn ze niet strafbaar als ze niks veranderen (Rodney van de Chocolatemakers noemt dit ‘meestribbelen’). De cacaoketen vraagt om wetgeving die vastlegt dat de sterkste schouders ook daadwerkelijk de zwaarste lasten dragen. Iets wat ook Vincent in zijn lezing betoogde voor de andere agro commodity ketens. 

Hoe het ook wel kan zagen we bij de Chocolatemakers. Ze hebben sinds dit jaar een heuse klimaatneutrale chocoladefabriek in Amsterdam en wij kregen een rondleiding. Rodney & Enver proberen al een paar jaar het goede voorbeeld te geven door cacaobonen direct van boeren af te nemen. Dat resulteert in top chocolade want de grootste smaakbepaler, zo vertelt Rodney, voor goede chocolade is het fermentatieproces en dit doen de boeren zelf. Krijgen zij een degelijke prijs voor hun bonen dan kunnen ze ook zorg dragen voor een goed fermentatieproces. En dat proef je! 

“Een collectieve klaagzang (of een hele sloot kritische vragen) kan maatschappelijke verandering in beweging zetten”

Machteloos? Laat van je horen en bevraag de macht!
De verhalen van vandaag gingen over macht. Die helaas maar in een paar handen ligt. Hoe kun je je als consument je dan toch niet machteloos voelen? Hoe kun je toch wat betekenen voor een meer eerlijke en duurzame keten? Begin dit jaar deelde ik op Instagram het bericht van de Correspondent: “Begin het jaar goed, begin het jaar met een klacht”. Een collectieve klaagzang (of een hele sloot kritische vragen) kan maatschappelijke verandering in beweging zetten. Ook Antonie en Rodney beoogde dit: schrijf bedrijven aan! Bestook ze met vragen, spreek hen aan op hun verantwoordelijkheid want dit stimuleert bedrijven om zich in te zetten voor een betere en eerlijke keten.

– Deze terugblik is geschreven door Lianne de Bie, directeur van SFYN Nederland. Benieuwd wat Lianne bezighoudt? Volg haar op Instagram, connect met haar via LinkedIn of kom langs voor een eerlijke kop koffie!

– Benieuwd de voedselavonturen van de deelnemers van de SFYN Academie 2020? Volg ons op Instagram & Facebook!

– Last but not least; check de foto’s van deze themadag in ons album op Facebook!

Om onze website veilig en soepel te laten draaien plaatsen wij cookies. Lees ons privacybeleid of ga er direct mee akkoord. Privacybeleid

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten