Kies je regio
Terug naar overzicht

Wild van vlees

De aankomende weken zullen wij meer aandacht besteden aan de pijlers die onze SFYN missie sturen. Elke week wordt een van onze pijlers uitgelicht in een Instagram post. In diezelfde week gaat een van ons dieper op het onderwerp, deze week is Gijs aan de beurt. Hij zal het hebben over onze pijler “eet minder/beter vlees”.

Ik heb een keer als vrijwilligerswerk gejaagd op geiten in Nieuw-Zeeland, waar het exoten zijn (een uitheemse soort die zich buiten het oorspronkelijke gebied heeft gevestigd), en ze de leefomgeving van zeldzame inheemse vogelsoorten dreigen te verwoesten. Geiten en andere zoogdieren die daar in het wild leven moeten worden geschoten, daar lijkt iedereen het in Nieuw-Zeeland over eens te zijn. Voor mij was het een mooie kans om mijn keuze om vlees te eten – ondanks aandringen van mijn omgeving en van het stemmetje in mijn hoofd om vegetariër te worden – te verantwoorden. Er is toch al besloten dat deze dieren geschoten moeten worden om andere redenen dan voor menselijke consumptie, dus als ik ze met smaak opeet is dat alleen maar mooi meegenomen, toch?

Jagen in Nederland
In Nederland hebben we niet hetzelfde probleem als in Nieuw-Zeeland, maar ook hier wordt er op wild gejaagd. In de Wet natuurbescherming wordt onderscheid gemaakt tussen jacht, (populatie)beheer, en schadebestrijding. Jacht is een recht dat op eigen grond kan worden uitgeoefend door iedereen met een vergunning, maar alleen op zogenaamd klein- en waterwild: fazant, wilde eend, houtduif, haas, en konijn. Populatiebeheer en schadebestrijding vallen onder faunabeheer. De regels hiervoor zijn strenger, en verschillen per provincie. Onder schadebestrijding valt bijvoorbeeld ganzenbeheer, met name rond Schiphol. Ook worden er vergunningen uitgegeven voor schadebestrijding of populatiebeheer van grof wild zoals dam- en edelherten, reeën, en wilde zwijnen.

Er wordt in Nederland dus gejaagd, maar is de consumptie van wild ook een duurzaam alternatief voor veeteelt? Een vraag die ik mezelf probeer te stellen bij elke handeling is wat als iedereen het zou doen? De faunabescherming merkt op dat onze natuur maar 5 procent van de totale, bestaande wildconsumptie kan dekken. Als iedereen wild zou gaan eten, is dat percentage nog kleiner. We kunnen dus niet met z’n allen wild uit eigen natuur gaan eten.

Dat wild niet uit eigen land komt, is op zich geen probleem. Er komen zoveel producten niet uit eigen land, en we wonen nou eenmaal in een dichtbevolkt landje met weinig ruimte voor wilde dieren. Een interessante, nog onbeantwoorde vraag is bijvoorbeeld of faunabeheer van wildpopulaties in Europa toereikend is voor de Europese vleesconsumptie. Ik ben er sceptisch over – “wild” verandert al snel in “gekweekt” als onze consumptie een bepalende factor gaat zijn bij faunabeheer.

Wat is nu écht wild?
En inderdaad, niet iedereen neemt het even nauw met het onderscheid tussen wild en gekweekt vlees. Questionmark deed in 2015 onderzoek naar hoe wild het wild uit de supermarkt nou eigenlijk is (Kassa heeft hier ook een aflevering over). Wat bleek: bijna 58% van het zogenaamd wild in supermarkten kwam van gekweekte dieren. Vooral ‘wilde’ konijnen en eenden zijn zelden écht wild, ondanks dat daar wel degelijk op gejaagd mag worden volgens het jachtrecht. De term ‘wild’ is niet in de warenwet vastgelegd. En als het gaat om kweekwild dat niet uit Nederland afkomstig is, is vaak moeilijk te controleren hoe goed leven het dier heeft gehad.

Stichting Keurmerk Echt Wild heeft daarom een keurmerk in het leven geroepen om écht wild, uit Nederland, te kunnen onderscheiden van kweekwild. Het keurmerk staat nog in de kinderschoenen, maar het is een goede start. Ik ben wel benieuwd in hoeverre dit mensen ook zal aansporen om meer écht wild te kopen. Bij ‘wild’ hebben we een beeld van kerst met konijn of hert, wat dus vaak gekweekt is. Gans is lang niet zo sexy, terwijl de afzet van ganzenvlees een terugkerend probleem is voor jagers. Zou het niet veel beter zijn het ganzenvlees te eten dat anders moet worden weggegooid, dan konijnen te fokken?
Naast het keurmerk is innovatie op het gebied van productontwikkeling een mogelijke oplossing. Dit is iets waar de Keuken van het Ongewenst Dier zich mee bezig houdt. Ze verkopen bijvoorbeeld kroketten en bitterballen van Schipholgans, en willen zo een statement maken over de willekeur waarmee bepaald wordt welk vlees wel of niet aanvaardbaar is voor consumptie.

Hoe wild is écht wild?
Dit zette mij aan het denken. Was het de ‘wildheid’ van de geit uit Nieuw-Zeeland die mij het gevoel gaf gerechtvaardigd te zijn deze te eten, of ging het mij om het idee dat ik ‘m niet voor consumptie geschoten had? Misschien is een betere naam voor het soort vlees dat ik wil eten niet wild vlees, maar afvalvlees, vlees dat anders de prullenbak in gaat. In Nederland komt dit vaak op hetzelfde neer: op uitzondering van jacht op klein- en waterwild na, wordt écht wild alleen geschoten met faunabeheer als doel.

De vraag is of zulk ‘afvalvlees’ duurzaam is op de lange termijn: in een ideaal voedselsysteem is er misschien geen afvalvlees, omdat we überhaupt geen wilde dieren hoeven te schieten. Dit lijkt mij echter een utopie. Een situatie zoals de ganzenoverlast bij Schiphol is niet zomaar te voorkomen, en ook niet makkelijk op een andere manier op te lossen. Er zal altijd wild geschoten moeten worden. Het resulterende vlees is misschien niet toereikend voor de gehele bevolking, maar de duurzame eter is opportunistisch. Zolang er een overschot aan ganzenvlees is, zal ik het blijven eten.

Voor ieder die ook écht wild wilt eten, is het dus wel handig om op een aantal zaken te letten:

  • ‘Wild’ is geen beschermde term. Laat je in de supermarkt niet om de tuin leiden door de verpakking, en kijk waar het dier vandaan komt.
  • In sommige producten zit ook vlees of bijvoorbeeld vet van andere, niet-wilde dieren verwerkt. Dat hoeft niet erg te zijn, maar is wel iets om op te letten.
  • Het veiligste is om bijvoorbeeld te zoeken naar het keurmerk Echt Wild, te kijken op Wild op de Kaart van de jagersvereniging, of Hollands Wild te kopen, mijn favoriet als ik gewoon een losse biefstuk of hamburger wil. Zo ben je verzekerd van écht wild dat uit Nederland komt.

P.S. Benieuwd wat SFYN Utrecht nog meer allemaal doet? Volg ons op Instagram en Facebook, of schrijf je in voor onze nieuwsbrief!

Tekst // Gijs van der Gun
Afbeelding // Daniela Schoorl

Om onze website veilig en soepel te laten draaien plaatsen wij cookies. Lees ons privacybeleid of ga er direct mee akkoord. Privacybeleid

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten